menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Ortadoğu’nun yeni jeopolitiği

22 0
23.03.2026

Savaş bittiğinde, Ortadoğu’nun jeopolitiği aynı Birinci ve İkinci Dünya savaşlarından sonra olduğu gibi baştan aşağıya değişecek. Haritalardaki değişim belki öncekiler kadar radikal olmayacak ama yepyeni bir Ortadoğu ile karşı karşıya olacağız. Eğer hazırlıklı olursak, doğru hamleler yaparsak bu süreçten en karlı biz çıkacağız.

Ortadoğu’nun ekonomisi Hürmüz Körfezine dayanıyor. Dünya’nın petrol rezervleri açısından dördüncü, gaz rezervleri açısından ikinci ülkesi olan İran enerji ihracatının ’dan fazlasını körfezden geçiriyor. Kazakistan, Azerbaycan ve Türkmenistan SWAP yöntemiyle, İran’ın limanlarını kullanarak, körfez üzerinden büyük hacimlerde olmasa da petrol ve gaz sevkiyatı yapıyorlar.  

Körfezin kuzeyindeki ve batısındaki Irak, Kuveyt, Bahreyn, Katar, BAE ve Suudi Arabistan’ın (SA) petrol ve gaz ihracatlarının neredeyse tamamı körfez üzerinden. Sadece Kuzey Irak’tan Ceyhan’a ve SA’nın üretim sahasından Kızıldeniz’e petrol taşıyan toplam iki nakil hattı var. Yani Körfez ülkelerinin ekonomisi Hürmüz Boğazına, diğer Arap devletlerinin ekonomileri de Körfez devletlerine bağlı.

Savaş Ortadoğu’da genel kabul görmüş mutlak doğruların çökmesine yol açtı. ‘’Hürmüz Boğazı kapatılamaz’’ deniyordu. Kapatıldı. Düşünün körfezde kıyısı olan ülkeler körfezin kapatılamayacağından o kadar eminler ki petrol ve gaz depoları yapmamışlar. Sınırsız imkanlarına rağmen nakil hatları inşa etmemişler.

İran’ın durumu daha da garip. Zira diğer körfez ülkelerinin aksine İran’ın, boğazın güneyinde de uzun sahilleri var. Kapatılma ihtimaline karşı nakil hatları inşa ederek boğazı bypass edecek alternatif güzergahlar oluşturabilirdi. Bunu ne düşündüler ne de yaptılar. Zira İran yüzyıllardır kötü yönetiliyor.

‘’Amerika’nın güvenlik şemsiyesinin altındaki Körfez devletleri, dokunulamaz’’ kabul ediliyordu. ABD, bu koruma bugünkü gibi üslerle ve anlaşmalarla güçlendirilmemişken, Kuveyt’e saldıran Irak’ı işgal etmiş ve Saddam’ı devirmişti. Körfez ülkeleri bu koruma karşılığında Amerika’ya yüklü tutarlar........

© Habererk