menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İran şer ocağı mı?

26 0
19.03.2026

İran’la ilgili olumsuz bir gelişme olduğunda ‘’İran şer ocağı, Acem oyunu’’ gibi sözler söylenir. Farsların her zaman küffarla iş birliği yaptığı, Türkleri arkadan vurduğu kanaati genel kabul görmüştür. Oysa bu kanaat tamamen yanlıştır.

İran’ı, İslam’ın kabulünden Pehlevilerin iktidara geldiği 1925 senesine kadar Türkler yönetti. Sırasıyla Sacoğulları, Gazneliler, Selçuklular, Harzemşahlar, İlhanlılar (Hanedan Moğol), Karakoyunlular, Timurlular, Akkoyunlular, Safeviler, Afşarlılar ve Kacarlar Türk’tü.

Farslar hiçbir zaman Türklerin hakimiyetine direnmediler. Türk devletlerinde bürokrat, diplomat, alim ve sanatkar olarak görev aldılar. Bürokrasinin Farslardan oluşması, Farsçanın yazı, Türkçenin söz ağırlıklı olması Türk devletlerinin Farsçayı resmi-saray dili olarak kabul etmelerine yol açtı. Farsça bilenlerin statü sahibi olması, Farsça bilmeyenlerin ordu dışında görevlendirilmemeleri yerleşik hayata geçen Türklerin zamanla Farslaşmasını sağladı.

Türk devletlerinin hiçbiri Farslar tarafından yıkılmadı. Aksine Türk devletlerini ya başka Türk devletleri ya da devletin otoritesini tanımayan Türk boyları yıktı. Mesela Gaznelileri İran’dan Selçuklular çıkardı. Selçukluları yerleşik hayata geçmek istemeyen Türk boyları, Harzemşahları daha sonra İlhanlı devletini kuracak olan Türk-Moğol orduları, İlhanlıları Karakoyunlular, Karakoyunluları Akkoyunlular, Akkoyunluları Safeviler, Safevileri Nadir Şah Afşar, Afşarlıları Kacarlar yıktı. Yani Farsların Türkleri arkadan vurması gibi bir durum yok. ‘’Arkadan vurma’’ ve ‘’Küffarla iş birliği yapmak’’ gibi eylemler varsa Türkler Türkleri arkadan vurdu, Türkler küffarla iş birliği yaptı.

İran Türkleriyle Anadolu Türkleri, Doğu Anadolu’da hakimiyeti tesis etmeye çalıştılar zira Doğu Anadolu; Kafkasya, Azerbaycan, İran, Irak ve Batı Anadolu’nun anahtarıdır. Tarih boyunca, İran’a ve Batı Anadolu’ya hakim olan güçler, Doğu Anadolu’yu ele geçirmeyi hedeflediler. Perslerin Roma’yla, Bizans’ın Sasanilerle yaptığı savaşların gayesi Doğu Anadolu’ya sahip olmaktı. Persler Doğu Anadolu’yu aldıklarında Atina önlerine kadar gittiler, Mısır ve Suriye’yi de ele geçirdiler. Emeviler Doğu Anadolu’yu aldıktan bir yıl sonra İstanbul önlerindeydi. Selçuklular Malazgirt’ten dört yıl sonra İznik’i aldılar. İskender Persleri Doğu Anadolu’da mağlup ettikten sonra Hindistan’a kadar gitti. Osmanlılar Çaldıran’dan iki hafta sonra Safevilerin başkenti Tebriz’deydi.

İran Türkleriyle Anadolu........

© Habererk