Tarhana… Kimimize göre kış akşamlarının en sıcak hatırası, kimimize göre “şifa kaynağı”, kimimize göre de Anadolu’nun bin yıllık kültür mirası. Un, yoğurt, sebze ve baharatın fermente olup kurutularak ortaya çıktığı bu mucizevi karışım, nereden çıktığı tartışmasıyla daha da gündemde. Son zamanlarda “Tarhana Uşak’ın mı, Gediz’in mi?” diye bir tartışma var. Ben de köşemde hem gerçekleri hem de gönlümün tarifini, yaşadığım coğrafyanın tatlarıyla harmanlayarak anlatmak istiyorum.

Gediz Tarhanası: Coğrafi İşaretli Bir Gelenek
Gediz Tarhanası, Kütahya’nın Gediz ilçesinde üretimiyle bilinen ve devlet tarafından coğrafi işaretle tescillenmiş bir tarhana çeşididir. Coğrafi işaret belgesi, bir ürünün yalnızca belirli bir bölgede ve belirli üretim özellikleriyle yapılabileceğini garanti eder; bu da o ürünün “o bölgeye ait” olduğunu ticari ve hukuki olarak tanımlar. Gediz Tarhanası’nın coğrafi işareti de bu niteliği taşır.
Gediz Belediye Başkanı Necdet Akel’in de vurguladığı gibi, Gediz uzun yıllardır bu ürün için coğrafi işaret çalışmaları yürüttü ve tarhananın başkenti Gediz’dir ifadesiyle bu değeri sahiplenmeye çalışıyor. Akel, Gediz Tarhanası’nın üretiminin şimdi ülke genelinde ciddi satışlara dönüştüğünü, zincir marketlerde bile bulunabildiğini ve festival etkinlikleriyle tanıtımını sürdürdüklerini belirtiyor.
Uşak Tarhanası: Coğrafi İşaret ve Farklı Bir Tat
Uşak Tarhanası da coğrafi işaretle tescillenmiş bir başka değerli Anadolu tarhanasıdır. Ancak Uşak Tarhanası’nın öne çıkan farkı yalnızca adının tescilli olması değil; Uşak ürününün üretim teknikleri ve içerdiği özelliklerdir. Uşak Tarhanası, özellikle yoğun sebze kullanımı ve uzun fermantasyon süresiyle ayrılır (örneğin 21 gün fermantasyon). Bu süreç sayesinde lezzet ve sağlık açısından zengin bir karakter kazanır.
Dolayısıyla Uşak Tarhanası da sadece “tarhana” değil, özgün aroması ve üretim şekliyle Anadolu’daki başka birçok yöresel tarhanadan ayrılır.
Hangisi “Gerçek Tarhana”?
Gerçek soruya geldiğimizde işin özü şudur:
Tarhana birden fazla yörede, farklı yöntem ve lezzetlerle üretilen, Anadolu’nun ortak mutfak mirasıdır. Gediz’in ve Uşak’ın tarhanaları da bu zengin mirasın farklı versiyonlarıdır.
Gediz Tarhanası’nın coğrafi işaret tescili, onun bölgeyle özdeşleşmiş üretim tarzını........

© Haber Ege