Dinin temel unsurlarından biri de haramlardan sakınmaktır. Allah’ın yasakladığı davranışlara, dini terim olarak “haram” adı verilmektedir. Allah’ın yasakları Kur’an’da bu kavramla ifade edildiği gibi, “cünah” (halk dilinde günah) kavramıyla da ifade edilmiştir. Bazı yasaklar “Allah’ın sevmediği” şeklinde bir ifade ile belirtilmiştir. 

Allah’ın “farz” kıldığı ibadet ve davranışları yapmamak, onları terk etmek haram olur. Gıybet, rüşvet, zina gibi fiillerin yapılması haramdır, farz namazların ise terk edilmesi haramdır. Haram olan davranışlar İslam’da tek tek belirtilmiş, bunların dışındakilerin helal olduğu açıklanmıştır. Çünkü helaller çoktur, haramlar azdır; bu yüzden haramlar belirtilmiştir. Bu durumu bildiren “eşyada asıl olan mubahlıktır” ifadesi, şer’î bir kanun olmuştur. Oysa İslam dışındaki diğer beşeri düzenlerde yasaklar daha fazla olduğundan İslam’ın aksine, serbestlikler belirtilmiş ama “bunun dışındakilerin yasak olduğu” açıklanmıştır. Bu da gerçek anlamda insanî özgürlüğün aslında İslam’da olduğu konusunda dikkat çekicidir.

Bir kısım haramlar, hem Kur’an’da hem peygamber (ASV)’ın hadislerinde “büyük günahlar” olarak nitelendirilmiştir. Bunlar “kebire” çoğul olarak da “kebâir” kavramıyla ifade edilmişlerdir. “Büyük günah” kavramı, bir kısım günahların da küçük olduğuna işaret eder. Bu da haramlar arasında bir derecelenme olduğunu göstermektedir.

Kur’an ve hadislerde haramlara ilişkin yasaklama biçimleri,........

© Gazete İpekyol