BAŞLANGIÇTA

Hakemlerin gerek mahkeme salonunda gerekse spor sahasında kanunun harfiyen uygulanması fikrinin nasıl ortaya çıktığına bir göz atalım:

Modern futbolda hakemler yuhalandığında, küfürlere maruz kaldığında ve taraflı olmakla suçlandığında, tarafsızlık kavramlarının özü sorgulanmaktadır. 

Sonuçta, tarafsızlık bir oyunun veya müsabakanın temelini oluşturur. Ancak, tüm dünyadaki rüşvet skandalları, hatalı kararlar ve yolsuzluk iddiaları, modern sporların başlangıcından beri var olmuştur. 

Oyuncular veya taraftarlar tarafından kovalanan hakemlerin sahadan kaçış görüntüleri izlenmiştir.

Sonuçta, tarafsızlık bir oyunun veya müsabakanın temelini oluşturur. Ancak, rüşvet skandalları, hatalı kararlar modern sporların başlangıcından beri var olmuştur.

Ülkemizde de, bazı maçlardaki “tuhaflıklar” dedikoduya sebep olmyor mu?

HAKEMLİK NEREDEN GELİYOR?

Ancak hakem kavramı spordan değil, aslında mahkeme süreçlerinden gelmektedir; 

Eski Türk devletlerinde arabuluculuk süreçleri oldukça yaygındı. 

Arabulucular genellikle saygın yaşlılardı veya kadılardı. 

TAHKİM

Tahkim, devletlerin uzlaşmaya dayalı çatışma  ve savaşları önelmeye calıştığı 1920'de Milletler Cemiyeti'nde başladı.  Bugünkü adıyla Birleşmiş Miller olan teşkilat ne yazık ki savaşları önleyemiyor.

Tahkim mahkemeleri bugün hala ticari hukuk, uluslararası anlaşmazlıklar ve spor alanlarında mevcuttur; Lozan'daki Spor Tahkim Mahkemesi (CAS) son merci mahkemesidir.“ 

İLK HAKEM

HAZRETİ SÜLEYMAN’IN BEBEK DAVASINDAKİ HAKEMLİĞİ

• Dava: İki kadın, biri Hz. Süleyman’a başvurur; ikisi de bir bebeğin kendisinin olduğunu iddia eder.

• Karar: Genç Süleyman çocuğun kılıçla ikiye bölünmesini ve her kadına birer parça verilmesini emreder.

• Sonuç: Gerçek anne, çocuğunun yaşaması için bebeği diğer kadına bırakmaya razı olur.

• Hüküm: Hz. Süleyman, çocuğun canı için vazgeçen kişinin gerçek anne olduğunu anlayarak bebeği ona verir. 

Bu olay, adaletin sadece zahire göre değil, hikmet ve şefkatle uygulanmasına örnek gösterilir.

GLADYATÖR HAKEMLİĞİ

Gladyatör müsabakalarından adil oyunun sağlanmasına kadar Hakemin tarafsız rolü, rekabetçi sporun önemli bir bileşenidir. Roma dönemindeki gladyatör müsabakaları bile hakemler tarafından yönetiliyordu. 

Ancak, kimin kazanıp kimin kaybettiğine seyirciler ve İmparator karar veriyordu, bu nedenle sonuç mutlaka tarafsız bir karar olmuyordu.

 Hakemi etkilemek, tarafsızlığını sorgulamak ve ona rüşvet vermeye çalışmak modern bir olgu değildir. Yunan ve Roma dönemlerindeki müsabakalarda da vardı ve  yakalanana çezalar veriliyordu..

FUTBOL HAKEMLİĞİNİN EVRİMİ

Hakem kavramı, mahkeme salonundaki çatışma çözümünden kaynaklanır ve aslında sporun kendisinden daha eskidir. 

Futbolu örnek olarak ele alalım: İlk futbol kuralları, 1863 yılında İngiltere'de oluşturulmuştur. 1866'da korner, serbest vuruş ve ofsayt kuralları eklendi; 1871'den beri sadece kalecinin topa elle müdahale etmesine izin veriliyor. Kuralları yorumlamak oyunculara kalmıştı, kaptanlar ise kararları veriyordu. 

Maçı yönetmek için 1874'te tarafsız bir hakem getirildi. Dört yıl sonra hakeme düdük verildi ve 1889'dan beri saha kenarında iki yardımcı hakem görev yapıyor.

VAR SİSTEMİ

2016'dan itibaren uygulamaya konulan oldukça tartışmalı VAR sistemi TARAFTARI ASLA MEMNUN ETMEDİ.

VAR sistemi var olsa da taraftarı memnun edemedi. Hakaretlerin tarafsızlığı üzerindeki soru işaretini ortadan kaldırması pek olası değil.

© Fotospor