Cando era neno o barrio dos Mallos, na Coruña, era aínda máis rural que urbano. En todo caso, os edificios ían ocupando con certa rapidez os solares que pouco antes aínda eran terras de cultivo. A construción era un lugar de promisión para quen xogabamos pola zona e non tiñamos máis lugares onde facelo que os escasos parques e, sobre todo, as rúas. Tampouco tiña cartos, así que para poder ir de cando en vez ao cine tiña que administrar moi ben o pouco que me podían dar meus pais e a miña familia máis próxima. A cousa mellorou cando descubrín o negocio da venda de cartón e, sobre todo, de cobre.

Había no barrio dous pequenos negocios: un comprábanos o cartón que levabamos en fardos, pero pagábano moi pouco. Dobrabamos as caixas como podiamos e almacenabámolas nun gran lavadoiro cuberto e xa sen uso que había na rúa na que eu vivía, a de Ramón Cabanillas. Cando tiñamos cartón dabondo amoreabamos as caixas dobradas e atábamos o fardo con cordóns, levándoo a rastro ata o almacén, onde o dono nos daba o que lle petaba, porque nin sequera se molestaba en pesalo. Unhas poucas pesetas e andando.

O cobre era outra cousa. A cantidade de edificios en construción e a rápida urbanización da zona —na que os farois ían salpicando as rúas conforme se ían poñendo as beirarrúas por todo o barrio— facían que fose relativamente frecuente atopar anacos de cables sobrantes, que ás veces eran feixes enteiros. De cando en vez atopabamos algún que outro rolo que alguén esquecía. Atopar un deses rolos era como desenterrar un tesouro. O cobre pagábase ben, así que aquela semana podiamos ir ao cine e ir ben provistos de lambetadas.

O cobre había que levalo ao almacén sen o plástico que o recubría, así que cando críamos ter xuntado a cantidade suficiente para que o encargado nos atendese e decidise pesalo —nunca diante nosa, por certo— pelábamos os cables. En realidade o que faciamos era poñerlles lume, porque era moito máis rápido. Había nos terreos da estación de tren, non moi lonxe da casa, un lugar no que se queimaba parte do lixo que se producía nos coches cama, antes de levar os restos a algún vertedoiro. Alí recolliamos as botelliñas baleiras das bebidas alcohólicas que se consumían no vagón bar dos longos trens que, supoñiamos, viñan de moi lonxe. Cando aparecía algunha marca que non coñeciamos, gardabamos a botella por rara e asumindo que seguramente era moi cara. Facíamolo por coleccionalas e para xogar con elas, xa que niso non víamos ningún modelo de negocio.

Pero volvamos ao cobre. No pequeno recinto da estación, pechado cun balado dun metro de altura, queimabamos o envoltorio de plástico dos cables de cobre. Aínda lembro como se fose hoxe o cheiro daquel plástico torrándose. Seguiamos a combustión con atención e tragabamos aquel fume negro e denso con tanta naturalidade como inconsciencia. Cando o plástico se consumía e o cobre arrefriaba dabondo, pisabámolo contra o chan para separalo das cinzas que aínda o recubrían. Ás veces quedaba algún anaco de plástico a medio chamuscar, e iso xa requiría algo de paciencia para as nosas pequenas e aínda pouco hábiles mans.

Se non estou equivocado —ou non o está ChatGPT, por dicilo todo— o cobre a comezos dos anos setenta estaba incluso máis caro ca agora, que non é nada barato. Non facía mal negocio o encargado do almacén dándonos uns poucos duros por varios quilos do louro metal. Pero daquela nin eramos desconfiados nin manexabamos a evolución do cobre na bolsa de metais, e por un duro podiamos ir ao cine Coruña, que funcionou como tal na rúa Ángel Senra ata 1986. Un duro era o que custaba os sábados a sesión continua da tarde —podiamos ver a mesma película en tres pases seguidos—, así que aceptábamos contentos o que nos daba o encargado do almacén. Ademais, aquilo ensinounos que para prosperar na vida, sobre todo se partes de moi abaixo, hai que aprender a baterse o cobre.

© Faro de Vigo