Ενώ η συνδικαλιστική πυκνότητα (σε ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ) το 1989 ήταν κατά μέσο όρο 40%, έχει υποχωρήσει στο 20% περίπου. Ομως και η συνδικαλιστική πυκνότητα σε επίπεδο μόνο της ΓΣΕΕ είναι χαμηλή και κυμαίνεται περίπου στο 21%-25%, που δείχνει την υποαντιπροσώπευση κυρίως του ιδιωτικού τομέα.

Από τα προαναφερθέντα φαίνεται ότι η πλειονότητα των μισθωτών εξακολουθεί να παραμένει έξω από τις συνδικαλιστικές οργανώσεις στη χώρα μας. Για την ακρίβεια τα συνδικάτα συσπειρώνουν μόνο των 1/5 των εργαζομένων. Ομως έτσι δεν κερδίζονται αγώνες με τόσο χαμηλή συμμετοχή των εργαζομένων στα συνδικάτα και με τόσο αδύναμο συνδικαλιστικό κίνημα.

Επίσης όσο οι εργαζόμενοι αποστρέφονται τα συνδικάτα, τα θεωρούν διεφθαρμένους και γραφειοκρατικούς μηχανισμούς και δεν συμμετέχουν ενεργά στις δράσεις τους, είναι φανερό ότι δύσκολα θα μπορέσουμε να μιλήσουμε για δυνατότητα αποτελεσματικής διεκδίκησης και ιδίως σε συνθήκες υψηλής επισφάλειας. Οσον αφορά τους νέους εργαζόμενους, η σχέση τους με τα συνδικάτα είναι κακή έως ανύπαρκτη. Οι νέοι εργαζόμενοι στην πλειονότητά τους αδιαφορούν για τη συνδικαλιστική δράση, ενώ και τα συνδικάτα αδιαφορούν για τα προβλήματα και τις συνθήκες εργασίας τους. Η προσέγγιση των εργαζομένων με νέους τρόπους (συνδικαλισμός ανά περιοχή, εμπλοκή σε δράσεις κοινωνικής οικονομίας κ.λπ.) καθώς και η χρήση σύγχρονων εργαλείων, όπως τα social media, μπορεί να προσδώσει προστιθέμενη αξία στη συνδικαλιστική οργάνωση.

Πολλοί εργαζόμενοι και συνδικαλιστές αναρωτιούνται τι μπορεί να γίνει και ποια μέτρα χρειάζεται να ληφθούν προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι εκφυλιστικές διαδικασίες και οι παθογένειες στα συνδικάτα. Κάποια άμεσα μέτρα είναι τα εξής:

1) Να ξεκινήσει άμεσα ένας ανοιχτός και μεγάλος διάλογος, με όλα τα πρόσφορα μέσα, για την κρίση του συνδικαλιστικού κινήματος και για το πώς αυτή μπορεί να ξεπεραστεί.

2) Να γίνει μια μεγάλη και μακράς διάρκειας Καμπάνια Εγγραφής νέων μελών στα συνδικάτα με επισκέψεις σε χώρους εργασίας. Παρόμοιες επισκέψεις μπορούν να γίνουν και στους τόπους κατοικίας, όπου μέσα από τακτικές συνελεύσεις του κόσμου της εργασίας να συζητηθούν ζητήματα που απασχολούν τους εργαζόμενους. Εξαιτίας του κατακερματισμού η περιοχή μπορεί να λειτουργήσει ως τόπος συνάντησης των εργαζομένων και να γίνει το συνδικάτο «συνδικάτο του δρόμου», που σημαίνει να γίνει ενεργό συλλογικό υποκείμενο.

3) Τακτικές επισκέψεις εκπροσώπων των δευτεροβάθμιων συνδικάτων, αλλά και των μελών της διοίκησης της ΓΣΕΕ, στους χώρους εργασίας, ιδιαίτερα σε αυτούς που δεν υπάρχει συνδικαλιστική εκπροσώπηση, ώστε να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στα συνδικάτα.

4) Απεύθυνση στην εργαζόμενη νεολαία, στα νυχτερινά Γυμνάσια και Λύκεια, στις ιδιωτικές σχολές και γενικά εκεί που συχνάζει.

5) Ανοιγμα της συζήτησης για τη δραστική μείωση του χρόνου εργασίας και για την κουλτούρα του ελεύθερου χρόνου.

6) Δημιουργία Λεσχών Εργαζομένων και Ανέργων στις περιοχές διαμονής και κατοικίας. Οι εν λόγω λέσχες θα μπορούσαν να λειτουργούν ως κέντρα συντονισμού των εργαζομένων σε τοπικό επίπεδο, ως τμήματα και ως συμπλήρωμα των Εργατικών Κέντρων.

7) Δημιουργία Επιτροπών κατά της Ανεργίας και της Επισφάλειας συνδεδεμένες με τα συνδικάτα, ώστε να συσπειρωθούν όλοι/ες αυτοί/ές που δεν έχουν καμία συλλογική εκπροσώπηση.

8) Δημιουργία Κέντρων Ψυχολογικής Στήριξης εργαζομένων και ανέργων με σκοπό τη συμβουλευτική υποστήριξη και κινητοποίησή τους.

9) Προώθηση δομών και δικτύων αλληλεγγύης μέσα από τα συνδικάτα, όπως είχε γίνει και στο παρελθόν, και συνεργασία τους με δίκτυα αλληλεγγύης (κοινωνικά ιατρεία, κοινωνικά παντοπωλεία κ.λπ.) και συνεταιριστικά εγχειρήματα (ΒΙΟΜΕ, καφενεία, εστιατόρια κ.λπ.), τα οποία θα μπορούσαν να μπολιάσουν τα συνδικάτα με γνώσεις και πρακτικές εξαιρετικά πολύτιμες.

10) Προώθηση μορφών πολιτιστικής δημιουργίας ενάντια στην παρακμή και την υποκουλτούρα που μας κατακλύζει.

11) Ανασυγκρότηση του Αρχείου Ιστορίας Συνδικάτων (ΑΡΙΣΤΟΣ), το οποίο μέσα από εκδηλώσεις και μελέτες για το εργατικό κίνημα θα τονώσει την ιστορική μνήμη και θα συνδέσει το ιστορικό νήμα που έχει κοπεί, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές εργαζομένων.

12) Εκδοση εφημερίδας (έντυπης και ηλεκτρονικής) ως συνολικού εκφραστή και οργανωτή της όλης προσπάθειας. Μπορεί να βγει ανάλογο έντυπο για τους ανέργους, παρόμοιο με αυτό που διακινούν οι άστεγοι.

13) Επαναδιατύπωση από τα συνδικάτα του αιτήματος της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής, προκειμένου να καταπολεμηθούν η ακρίβεια και ο πληθωρισμός που επιβαρύνουν τους μισθωτούς, τους συνταξιούχους και τους ανέργους.

Με λίγα λόγια το ζητούμενο είναι μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες και δράσεις να βρεθούν οι τρόποι για την ανασυγκρότηση των δυνάμεων της εργασίας και των συνδικάτων και να μείνουν ενεργοί οι άνθρωποι. Παράλληλα χρειάζεται επικέντρωση των συνδικαλιστικών δυνάμεων σε χώρους με υψηλή συγκέντρωση εργασίας (π.χ. νοσοκομεία, τράπεζες κ.λπ.), ώστε να λειτουργήσουν ως εστίες αντίστασης και ως παράδειγμα προς μίμηση.

Αυτό με τη σειρά του προϋποθέτει νέες δομές ώστε να περάσει η λήψη των αποφάσεων σε χαμηλότερα επίπεδα οργάνωσης, καθώς επίσης και καθιέρωση περιορισμένων θητειών και εναλλαγή στα όργανα για να αντιμετωπιστούν οι γραφειοκρατικές παραμορφώσεις. Παράλληλα απαιτείται η διαμόρφωση ενός εναλλακτικού συνδικαλιστικού προγράμματος που θα ενοποιεί τους εργαζόμενους στην αδήλωτη εργασία, τους ανέργους και τους μετανάστες με τους εργαζόμενους που εργάζονται και θα βασίζεται στην εργατική αλληλεγγύη, την εργατική δημοκρατία και την ενεργή συμμετοχή των εργαζομένων στις αποφάσεις.

*Αντιπρόεδρος του σωματείου εργαζομένων του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ

© EFSYN