Savaşlar, insan­lık tarihinin ay­rılmaz bir parçası­dır. İnsan yalnız­ca sosyal değil aynı zamanda politik de bir varlık. Bu durum onu etnik, dinsel, ulusal vs. gibi büyük grupların üyesi ha­line getirirken, is­ter istemez gruplar arası rekabetin bir parçasına da dönüştürüyor. “Kaynakla­rın sınırlı, ihtiyaçların ise sı­nırsız” olduğu iddiasıyla meş­ruiyet kazanan bu rekabetin en yıpratıcı yan ürünü ise sa­vaşlar. Tarihte “siyasi örgüt­lenme ve merkezi otorite” ol­gularının ortaya çıkışından bu yana savaş durumu hep var. Günümüz sosyoloji biliminin en önemli isimlerinden Char­les Tilly’nin şu ifadesi savaş­lar ve insanlık arasındaki bağı çok güzel özetliyor: “Savaşlar devletleri, devletlerse savaş­ları yaptı.”

Savaşların binlerce yıldır ne kadar yaşama mal olduğu tam olarak tespit edilemese de ra­kamın yüz milyonlarla telaf­fuz edildiğini biliriz. Mary­land Üniversitesi’nin (CS­MM) bir araştırması sadece 20. yüzyılda (en kanlı yüzyıl olarak bilinir) 230 milyondan fazla insanın savaşlar ve siya­si çatışmalar nedeniyle haya­tını kaybettiğini söylemekte. Üstelik alınan bütün önleyici tedbirlere, yasaklara, normla­ra rağmen bu rakam, çok bü­yük çoğunlukla sivil ölümleri kapsıyor. Çünkü şehirler, has­taneler, okullar hala korunak­sız ve hatta karşı tarafın psi­kolojik direncini kırmak için öncelikli olarak hedef alını­yor. Tıpkı savaşın en başın­da hedef alınan Tahran’daki okul gibi…

Kimin kiminle savaşı?

ABD-İsrail bloku ile İran arasındaki beklenen savaş, olağanüstü bir yıkım yarata­rak devam ediyor. Dünyanın en güçlü askeri ve teknolojik ittifakı ile yarım asırdır bin türlü yaptırım ve kısıtlama­larla boğuşan İran arasında­ki bu asimetrik savaşın sonu­cu ise aslında başından belli. İran rejimi de bunu gayet iyi biliyor; lakin olacaklara çok­tan hazırlanmışlar. Ölümü de yıkımı da açlığı da göze al­mışlar ve tüm dünyanın gözle­ri önünde destansı bir direniş anlatısı........

© Dünya