Bugün yapay zekâ sistemleri sözleşme inceleyebiliyor, içtihat tarayabiliyor, dilekçe taslakları hazırlayabiliyor, bazı ülkelerde basit hukuk danışmanlığı hizmetleri de veriyor. Ancak hukuk alanında insan faktörü tamamen ortadan kalkmayacak. Çünkü adalet kavramı yalnızca teknik doğruluk değildir. Adalet, toplumsal vicdanın da kabul ettiği dengedir.

Dünyada büyük kırılma­ların yaşandığı dönem­lerde hukuk mesleği her zaman dönüşmüştür. Sana­yi devrimi iş hukukunu doğurdu, küreselleşme uluslararası tahki­mi büyüttü, dijitalleşme ise ve­ri koruma hukukunu hayatın merkezine taşıdı. Şimdi ise ye­ni bir eşikteyiz. Yapay zekâ yal­nızca teknolojik bir yenilik değil; ekonomik sistemi, devlet orga­nizasyonlarını, şirket yönetim­lerini ve hukuk düzenini yeni­den şekillendiren yeni bir çağın başlangıcıdır.

Bugün New York, Londra, Singapur ve Dubai’deki büyük hukuk büroları klasik avu­katlık organizasyonlarını değiş­tiriyor. Artık yalnızca hukukçu­lar değil; veri analistleri, algorit­ma uzmanları ve siber güvenlik danışmanları da hukuk ekipleri­nin parçası hâline geliyor. Çün­kü mesele artık sadece mevzuatı bilmek değildir. Veriyi yorumla­mak, riski öngörmek ve teknolo­jinin ürettiği yeni sorunları yöne­tebilmek de hukuk pratiğinin bir parçasına dönüşmektedir.

Veri üzerinden dava ihtimali değerlendirmesi

Son yıllarda ABD’de ortaya çı­kan bazı girişimler, bu dönüşü­mün ne kadar ileri gidebileceğini göstermektedir. Yapay zekâ des­tekli sistemler milyonlarca kul­lanıcı şikâyetini, şirket sözleşme­lerini ve gizlilik politikalarını ta­rayarak potansiyel dava alanları üretmektedir. Bumble hakkında açılan ve milyonlarca dolarlık uz­laşmayla sonuçlanan dava bunun önemli örneklerinden biri oldu. Dava, klasik biçimde bir mağdu­run hukuk bürosuna başvurma­sıyla değil; algoritmaların hukuka aykırı veri kullanımını tespit et­mesiyle başladı. Bu durum, hukuk dünyasında yeni bir ekonomik model doğurdu. Artık bazı hukuk şirketleri yalnızca dava takip et­miyor; veri üzerinden dava ihti­mali değerlendiriyor.

Hukuk yalnızca matematiksel hesaplardan ibaret değildir, uyuş­mazlık bazen tek bir kelimeyle, bazen bir insanın ses tonuyla, ba­zen de hâkimin duruşmada olu­şan vicdani kanaatiyle farklı bir noktaya taşınabilir. Yapay zekâ milyonlarca belgeyi birkaç sani­yede tarayabilir ama bir annenin velayet davasındaki kaygısını, bir iş insanının iflas korkusunu ve­ya bir ceza yargılamasında sanı­ğın psikolojisini gerçek anlamda hissedemez. Çünkü hukuk, insan hayatının doğrudan içindedir ve insan yalnızca veriden oluşmaz.

Hesap yapan robotun vicdani muhakemesi!

Bugün yapay zekâ sistemleri söz­leşme inceleyebiliyor, içtihat ta­rayabiliyor, dilekçe taslakları ha­zırlayabiliyor, bazı ülkelerde basit hukuk danışmanlığı........

© Dünya