“Yağ satarım, bal satarım. Ustam ölmüş, ben satarım!” Oyun Tekerlemesi

13 Ağustos günü İstanbul Fi­nans Merkezi Yerleşkesi’nde TCMB, yılın üçüncü Enflasyon Ra­poru’nu açıkladı. Basın toplantısı sı­rasında Başkan Dr. Yaşar Fatih Ka­rahan’ın göreve başladığından beri ilk kez alışılmış sükûnetinden uzak­laştığı görüldü. Dışsal şoklara açık gelişmeler nedeniyle enflasyon tah­mininin bir kez daha yükseltilme­si zaten yeterince baskı unsuruydu. Üzerine katılımcıların aynı sorula­rı tekrar tekrar sormaları eklenin­ce toplantının ritmi bozuldu. Bu gö­rüntü, emekliye ayrılırken daha sert ve kararlı iletişim çağrısında bulu­nan eski PPK üyesi Cevdet Akçay’ı akıllara getirdi.

Dr. Karahan sunumunda et ve süt fiyatlarına değindi. Protein arz gü­venliği ve fiyat geçişkenliği açıların­dan et ve süt grubu ürünlerin dik­katli değerlendirilmesi gerekiyor. Çünkü ilk bakışta aynı gıda sepeti­nin parçaları gibi görünseler de fiyat dinamikleri birbirinden farklı çalı­şıyor. Et fiyatları küresel eğilimlerle büyük ölçüde uyumlu seyrederken süt ve süt ürünlerinde belirgin bir ayrışma yaşanıyor.

Tüm proteinler aynı sepette taşınmaz

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) hayvansal proteinleri iki ana fiyat endeksinde izliyor:

Et fiyatları: Beyaz ve kırmızı et; yani tavuk, dana ve kuzu eti bu grup­ta yer alıyor.

Süt fiyatları: Yağlı-yağsız süt tozu (WMP ve SMP) ile tereyağı ve peynir gibi süt ürünleri bu grupta yer alıyor.

FAO, ilaveten bir de bitkisel sofra­lık yağ endeksi açıklıyor. Adı üzerin­de zeytin, ayçiçeği, soya, palmiye ve kanola gibi bitkilerden üretilen yağ­lar bu endekste izleniyor. Ancak hay­vansal sofralık yağlar arasında bulu­nan tereyağı süt grubunda izleniyor.

TÜİK’in tüketici fiyatlarını ölç­tüğü TÜFE sepetinde ise sınıflama farklı. Uluslararası COICOP siste­minde et 1.1.2, süt ürünleri yumurta ile beraber 1.1.4, katı ve sıvı yağlar ise 1.1.5 grubunda izleniyor. Son grup kendi içinde üçe ayrılıyor: (1) 1.1.5.1 Bitkisel sıvı yağlar: ayçiçeği ve zey­tinyağı, (2) 1.1.5.2 Tereyağı ve sütten elde edilen diğer yağlar, ve (3) 1.1.5.3 Margarin. Dolayısıyla aynı tereya­ğı, FAO açısından süt piyasasının; TÜFE açısından ise yağ fiyatlarının parçası. Küresel ve yerel fiyat hare­ketlerini karşılaştırırken bu sınıflama farkı önem kazanıyor.

TÜFE’de 1.1.2.2 numa­ralı et endeksindeki yıl­lık fiyat artışı son üç ay­dır 7,8 civarında........

© Dünya