Psikolog M. Almara Ağaqızı, Azerbaycan'dan yazdı;

OKP-nin psixoloji təhlili və müasir müalicə yanaşmaları

Obsessiv-Kompulsiv Pozuntu (OKP) — psixiatriyada geniş yayılmış və həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən psixi pozuntudur. Dünya üzrə əhalinin təxminən 2–3%-ində rast gəlinən bu diaqnoz, insanın təkrar-təkrar meydana çıxan, istəmədiyi halda təkrarlanan düşüncələr (obsessiyalar) və bu düşüncələrin yaratdığı narahatlığı azaltmaq üçün icra etdiyi davranışlarla (kompulsiyalar) xarakterizə olunur [APA, 2013]. Sayrışan hallar nevrozu kimi də tanınan bu pozuntu təkcə fərdin gündəlik həyatını deyil, həm də onun sosial, emosional və funksional rifahını əhəmiyyətli dərəcədə poza bilir.

OKP-nin patogenezi və psixoloji mexanizmləri

OKP-nin yaranmasında bioloji, psixoloji və sosial faktorların kompleks qarşılıqlı təsiri mövcuddur. Neyrobioloji baxımdan, bu pozuntunun beyində serotonin balanssızlığı, xüsusilə orbitofrontal korteks, anterior singulat və bazal qangliya sistemlərində funksional dəyişikliklərlə əlaqəli olduğu sübut olunmuşdur [Saxena & Rauch, 2000]. Bu bölgələr qərarvermə, emosional tənzimləmə və davranışların planlaşdırılması kimi proseslərdə iştirak edir.

Psixodinamik yanaşmalar isə OKP-nin daxili konfliktlərin və bastırılmış impulsların xarici davranış formalarına çevrilməsi nəticəsində ortaya çıxdığını irəli sürür. Koqnitiv nəzəriyyələrə görə isə, obsesiv düşüncələr şəxs tərəfindən qeyri-real və təhlükəli qiymətləndirilir və bu təhdidə qarşı kompulsiv davranışlar inkişaf edir [Salkovskis, 1985].

Obsesiyalar və kompulsiyalar: təsnifat və klinik görünüş

OKP-nin əsas klinik xüsusiyyətləri iki komponentdən ibarətdir:

Obsesiyalar: İstənilməyən, narahatedici və təkrarlanan düşüncələr, görüntülər və ya........

© Dikgazete.com