İZLE Çavuşesku’nun Termometresi 2’li Görüş İki Savaş Bir Yazar Cumhuriyet’in Edebiyatı Varsayılan Ekonomi Yakın Tarih Tümünü Gör

Çavuşesku’nun Termometresi

Cumhuriyet’in Edebiyatı

OKU Yazılar Röportajlar Çeviriler D84 INTELLIGENCE Asterisk2050 Yazarlar Kitap Yorum

D84 FYI Hariçten Gazel ABD Gündemi Avrupa Gündemi

Kıtlık, Darbe, Cihat: Sahel Bölgesinde Gıda Güvensizliği ile Güvenlik Krizleri Arasındaki Görünmez Denklem

Kıtlık, darbe ve cihat kavramları bir haber başlığının yan yana gelmiş tesadüfi unsurları olmaktan çok öte bir anlam taşıyor. Aynı coğrafyada, aynı zaman diliminde birbirini besleyen bir zincirin halkaları olarak karşımıza çıkıyor. Sahel’e[1] uzaktan bakanlar için manzara hâlâ yoksul Afrika ülkelerinde bitmeyen istikrarsızlık klişesi gibi görünebilir. Oysa haritaya biraz yaklaştıkça arka planda işleyen daha karmaşık bir denklem kendini belli ediyor.

Son birkaç yılda Sahel kuşağında olup bitenlere tarihsel bir mesafe koymak giderek zorlaşıyor. Darbeler, geçiş yönetimleri, cihatçı saldırılar, etnik gerilimler ve sınır ötesi operasyonlar birbirine karışıyor. Kuraklık, düzensiz yağışlar ve gıda fiyatlarındaki tırmanış yüzünden milyonlarca insan günlük hayatını sürdürmek için bile sürekli bir kriz hâlinde yaşıyor. Bu tabloya bakarken siyaset ayrı, iklim ayrı, güvenlik ayrı demenin anlamı kalmıyor artık.

Bugün Batı Afrika ve Sahel’de on milyonlarca insan akut gıda güvencesizliği altında hayatta kalmaya çalışıyor. Önümüzdeki aylar için yapılan projeksiyonlar bölgenin daha da derin bir açlık dalgasına sürükleneceğine işaret ediyor. Bir yanda tarlaya dönemeyen köylüler, kuşatma altında sıkışmış kasabalar, kesintiye uğrayan yardım hatları var. Diğer yanda ise hızla alan kazanan silahlı gruplar, devlet otoritesinin boşaldığı yerlerde kendi düzenlerini kuruyor.

Bu yüzden Sahel’e bugün yoksulluk ya da terör başlıklarıyla bakmak eksik kalıyor. Karşımızda, iklim krizinin tetiklediği gıda güvensizliği ile siyasi parçalanma ve şiddet ekonomileri arasında kurulmuş, giderek sertleşen bir denklem var. Kıtlık, darbe ve cihat aynı kriz mekaniğinin farklı yüzleri hâline geliyor.

Kırılan gıda rejimi: Tarladan pazara kesilen hat

Sahel’in uzun zamandır kırılgan olan gıda rejimi son yıllarda üç baskının üst üste binmesiyle çöküşe doğru sürükleniyor. İklim şokları, güvenlik krizi ve ekonomik baskılar tarladan pazara giden bütün yolları zayıflatıyor. Bir yerde yağmur mevsimini şaşırmış sel olarak geliyor, başka bir yerde tarlaya yetmeyecek kadar az yağıyor. Hasat miktarı düşerken girdi maliyetleri ve enflasyon yükseliyor.

Buna bir de artan şiddet ekleniyor. Bazı bölgelerde çiftçiler tarlaları köylerden çok uzaklaştığı için artık ekim yapamıyor. Yollar tehlikeli, pazarlar riskli, kervanlar saldırıya açık. Köyler, kasabalar, hatta vilayet merkezleri adeta birer ada gibi kalıyor. Çevreyi kontrol eden silahlı cihatçı gruplar hem gıda akışını hem de insanların hareketliliğini fiilen denetim altına alıyor.

Bu tablonun arka planında doğal afetlerin ötesinde siyasal tercihlerin de etkisi var. Devletlerin uzun yıllar güvenlik önceliğini şehirler ve stratejik yollar etrafında kurması, kırsalın ise yerel milisler, cihatçı gruplar ya da kendini korumaya çalışan topluluk komiteleri arasında paylaşılan bir alana dönüşmesine yol açtı.........

© Daktilo1984