Nusret Fişek’i anmak, sağlık hakkını savunmaktır
3 Kasım 2026, Prof. Fişek’in 36. ölüm yılı. Büyük bilim ve eylem insanını anarken başarılarını sıralamak yetmez. Adandığı sağlık düzeninin neden gerilediği, sağlık hakkının neden piyasaya teslim edildiği sorgulanmalı.
Fişek, sağlık hizmetini insan hakkı olarak gördü. Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkında Kanun’un mimarıydı (1961). Yasa, sağlık hizmetini sosyal adaletin gereği görüyordu. 27 Mayıs Devriminin armağanıydı. Sağlık ocakları, köy ebeleri, takım hizmeti, koruyucu hekimlik ve sağlık yönetimine katılım temel bileşenlerdi. Amaç salt hasta sağaltmak (tedavi) değil; hastalık oluşmadan önce kişiyi-toplumu korumak, sağlık hizmetini her yere ulaştırmak ve eşitsizlikleri azaltmaktı.
Bu, Cumhuriyetin kamucu sağlık anlayışının sosyal devlet ve insan hakları temeliydi. Atatürk döneminde Dr. Saydam’ın koruma öncelikli politikası, 1961’in sosyal devlet yaklaşımıyla buluşuyordu. Fişek’in sosyalleştirme yasası, 1978 Alma-Ata Bildirgesiyle dünya ölçeğinde benimsenen temel sağlık hizmetleri ile örtüşüyordu. Ancak bu sağlık devrimi yaygınlaştırılamadı. Yetersiz yatırım, siyasal tercihler, sağlık insangücü sorunu, uygulama engelleri sosyalleştirme modelinin yerleşmesini ketledi.
2003’te Dünya Bankası (DB) dayatmasıyla başlatılan Sağlıkta Dönüşüm Programı ise........
