Trump’ın direktifiyle Venezüela Devlet Başkanı Maduro ve eşinin yatak odasından alınıp ABD’ye transfer edilerek içeri tıkılmasından sonra Birleşmiş Milletler’in (BM) itibarı yerle bir oldu! BM’nin itibarı ve otoritesi ABD’nin zaten Afganistan ve Irak’taki işgal ve ölçüsüz terörüyle sarsılmıştı. Suriye’de de dolaylı olarak BM’ye rağmen ABD inisiyatif almadı mı? Şimdi de İran’a dönük bir abluka söz konusu. BM ise hep devre dışı... ABD’nin cebre dayalı “ben yaptım oldubittileri” devri dozajı artarak sürüyor.

Aslında BM önceleri de çoğu zaman emperyal güç projelerine karşı duramadı. Örneğin, Türkiye’nin, Kıbrıs Türklerinin başı dertteyken, Kıbrıs’ta faşist saldırılar ENOSİS için alıp başını gitmişken BM ne yapmıştı? 30 küsür silahsız Kanada askerini sözde barış gücü olarak adaya göndermemiş miydi dalga geçer gibi?!.

BM kararları tamamen ya da tam anlamıyla hayata geçemeyebiliyor; güç kullanımı, tehdit, ambargo, kimi yaptırımlar devreye giriyor.

Son Gazze Barış Kurulu’na bakalım!.. BM yine devre dışı... ABD’nin çağrısıyla yirmi kadar devletin icabetiyle oluşan bir kurul... Trump, başrolde (işin ilginç yanı, bizim iktidar da yerle yeksan olan Gazze’ye çökülmesine itiraz edeceğine ve adres olarak BM’yi göstereceğine söz konusu kurula temsilci veriyor!). Bir de şunu sormamak olmaz: Sözde barış operasyonları neden herşey mahvolduktan sonra gündeme geliyor? Bosna’da da olduğu gibi...  

Gelişmekte olan ulus devletlerin talebi BMGK’da yer almak. “Dünya Beşten Büyüktür” sloganını Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan duymaya başladık sanılır ama öyle değil; birçok devlet BMGK’da yer almak istiyor, BM’nin yeniden yapılanmasını istiyor öteden beri ve zaten bu doğrultuda 90’ların başından, hatta 80’lerinden sonlarından beri BM’de reform konuşmaları ve çalışmaları söz konusu. İkinci Dünya Savaşı’nın ardından oluşan ve Soğuk Savaş boyunca süregelen, 1945’te kurulan BM yapısı Sovyetler’in çöküşünden itibaren sorgulanmaya başlandı. İkinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkan gelişmiş ekonomilere sahip Almanya, İtalya, Japonya’nın yanında Hindistan, Türkiye, Mısır, Pakistan, İran, İspanya, Brezilya gibi ulus devletler de yeniden yapılanacak BMGK’de yer almak istiyor. Halihazırda ABD, İngiltere, Fransa, Çin ve Rusya’nın yer aldığı BMGK’da 10 üye de “geçici üye” statüsüyle yer alabiliyor. 10 geçici üye iki yıllığına seçiliyor. Haliyle, BM, her birinin veto yetkisi olan ve oydaşma ile karar alabilen beş üyenin çıkarlarına göre çalışıyor. BM’nin organları ise şunlar:

Genel Kurul: 193 üye ülkenin temsilcilerinden oluşan kurulda alınan kararlar zorunlu değil, tavsiye niteliğinde. Ancak BMGK onayı ile genel kurulda alınan karar zorunluluk kazanabiliyor.

Güvenlik Konseyi: Yukarıda da belirttiğim gibi beşi daimi olmak üzere on beş üyeden oluşmaktadır. Daimi üyeler veto yetkisine sahiptir. GK’nın kararları bütün üyeleri bağlar. BM Anayasası’nın 42. Maddesi, askeri yaptımı da öngörmektedir.

Ekonomik ve Sosyal Konsey: Ekonomik ve sosyal sorunlarla ilgili çeşitli komisyonlarla çalışmaktadır.

Uluslararası Adalet Divanı: Hollanda’nın Lahey kentinde bulunan Adalet Divanı, uluslararası anlaşmazlıklara bakar. 15 yargıçtan oluşan UAD’nin kararları nihaidir ve üye ülkeler kararlara uymakla yükümlüdür.

Sekreterya: Başında BM Genel Sekreteri’nin bulunduğu Sekretarya, BM’nin gündelik işleyişinden sorumludur. Çeşitli ülkelere dağılmış ofisleri ve buralarda görevli çalışanları vardır.

Vesayet Konseyi: BM’nin yeni kurulduğu dönemlerde çok geri kalmış ülkelerin BM’nin vesayeti altında gelişmesini amaçlayarak kurulan konsey günümüzde işlevsizleşmiştir.

BM Gelişme Programı çerçevesinde Dünya Besin Programı, Dünya Sağlık Örgütü, Besin ve Tarım Örgütü, Çocuk Fonu gibi zeminler olsa sa günümüzdeki yeni gelişmelere cevap verecek yeni zeminlerin oluşturulması da kaçınılmazdır. Ancak tabii temeldeki sarsıntı dikkatleri bu noktalardan uzaklaştırmaktadır.

50. YILDA BM NE DURUMDAYDI, 80. YILDA NE DURUMDA?

BM, 1995’te 50. Kuruluş Yıldönümü’nü kutladı. O zamanki BM Genel Sekreteri Butros Gali, kuruluş yıldönümü kutlamaları öncesinde örgütün mali anlamda pratikte iflas ettiğini, birçok üyenin ödeme yapmadığını belirtmişti. Hepsi bu değil; Gali, barışı sağlamada da BM’nin yetersiz kaldığını, bunun için bölgesel planda işbirliklerinin gerektiğini, zengin ülkelerin bütçeye daha fazla katkıda bulunması gerektiğini de ifade........

© Bizim TV