Bir Okuma Âlemi Olarak Kentin Politik Tasarımı
Binge-reading lafını duydunuz mu? Bir dizinin bir sürü bölümünü ya da sezonunu bir anda izlemeye binge-watching deniyormuş. Binge bir şeyi kısa sürede fazlasıyla tüketmek anlamına geliyor. İçmek ve yemekte de kullanılıyor. Ama bir başka anlamı “alem, cümbüş”müş. Binge-reading bu cümbüş fikrine daha yakın; bir kitabı tek seferde uzun uzun, doya doya okumak anlamına geliyor. Ama söz konusu okumak olunca, izleme, yeme, içmeden farklı olarak sonunda sizi bir huzursuzluk, bir vicdan azabı beklemiyor “okuma aleminin”. Aksine büyük bir keyif ve bunu tekrarlama isteği beliriyor.
Engin Bozkurt’un NotaBene’den yayınlanan “Kentin Politik Tasarımı” tam da bu keyfe aday bir kitap. Farklı zaman ve mecralarda yayınlanmış yazılarının güncellenerek geliştirilmiş versiyonlarını derleyen çalışmayı bir binge-reading olarak topluca, bir solukta okuyabiliyorsunuz. Kitabın benim için bir başka kıymetli yönü ise Türkiye’de kent çalışmalarını düşündüğümde kafama takılan bir soruya da alternatif sunuyor olması: Kent farklı disiplinler tarafından parça parça analiz edilerek bütüncül bir şekilde ne kadar kavranabilir? Baktığımda şehir plancıların odağında planlar, tasarımlar, kararlar varken, mimarlar tek tek yapılarla ilgileniyor. Kamu yönetimciler, yerel yönetimlere dair yasalara, kurumlara, bunlardaki değişime odaklanırken, siyaset bilimcilerin merakı siyasi ilişkilerin, seçim sonuçlarının seyrine yöneliktir. Bu sonuçların arkaplanındaki beşeri dinamikler de genelde sosyologların radarına giriyor. Kent, edebiyatçılar için bir arkaplanken, sanatçılar için bir tuval ya da sahne olarak kalıyor. Uzmanlaşmış disiplinlerin arasında parçalanarak farklı farklı nesnelere dönüşen kent, Bozkurt’un kitap olarak güncelleyip derlediği yazılarında yeniden yan yana geliyor ve bütünlüklü bir resme dönüşüyor.
Bozkurt tam da Tanıl Bora’nın giriş yazısındaki tabiriyle “bol malzemeli bir pizza” ustası olarak kent farklı farklı disiplinlerin penceresinden, çok daha geniş bir spektrumda bir tartışma kurgusu sunuyor. Bu pizzanın tadını çıkarmaya önce kentlerin sokaklarını adımlayarak başlıyoruz. Ankara’nın “kararlı”, İstanbul’un “organik”, İzmir’in “hafif” tempolu yürüyüşlerini yaparken Frédéric Gros’un “Yürümenin Felsefesi” kitabını yoldaş alıyoruz yanımıza.
Bozkurt’un kitaptaki yürüyüş güzergahının felsefi yoldaşlarının yanında somut durakları da var. Faşizmin mekanlarından da geçiyor bu........
