Macaristan’da güvenilir kamuoyu yoklamaları 12 Nisan 2026’da yapılan genel seçimleri, on altı yıldır iktidarda olan Victor Orbán ve partisi Fidesz’in (Macar Yurttaş İttifakı) kaybedeceğine,neredeyse bir yıldan beri işaret ediyorlardı. Seçim sonuçları açıklandığında iktidar partisi ile muhalefet partisi Tisza (Saygı ve Özgürlük Partisi) arasındaki, muhalefet lehine olan on beş puanlık farkı da çoğu kamuoyu araştırması öngörmüştü. Önceden belli olmayan, bu farkın parlamentoda nasıl bir çoğunluk sağlayacağı,Orbán ve partisinin bu sonuç karşısında ne yapacağı idi.

Sonuçta muhalefet, partisi mecliste mutlak çoğunluğa sahip olsun diye Orbán hükümetinin kesip biçtiği 106 seçim bölgesinin 93’ünde muhalefet birinci geldi ve ülke çapında aldığı R,4 oyla mecliste üçte iki çoğunluk elde etti. Nispi temsil yöntemiyle hesaplanan diğer bölümde Fidesz ve Tisza neredeyse aynı sayıda (43 ve 44) milletvekili elde ettiler. Orbán seçimin kesin sonuçları açıklanmadan çok önce, seçimi kaybettiğini ilan edip, rakibini tebrik etti. İlliberal demokrasinin mimarı, her türlü eşitsiz koşula ve iktidarın engellerine rağmen, kurduğu sistemde seçim yoluyla iktidar değişikliği kapısını tam olarak kapatmamıştı. Muhaliflerini tutuklatmak gibi yollara da başvurmamıştı. Belki Macaristan AB üyesi olduğu için, başka yakın dostlarının benimsediği bu yola başvurması zordu.

2022’de Fidesz ve müttefiki Hıristiyan-Demokrat Halk Partisi oyların T’ünü, aşırı sağdan sola altı partiden oluşan muhalefet ittifakı ise 4’ünü kazanmış veOrbán hegemon partinin başkanı olarak tek adam rejimini daha uzun zaman sürdüreceği kanaatini pekiştirmişti. Dört yıl sonra durumun neredeyse tam tersine dönmesinin birçok nedeni var. Bunların arasında üçü özgünlükleri açısından öne çıkıyor.

Birleşik Krallık’a özgü, Türkiye’de büyükşehir belediye başkanlığı seçiminde uygulanan birinci gelenin tek turda seçildiği seçim sistemi, Macaristan’da parlamentonun S’ünü belirliyor. Belediye başkanları da böyle seçiliyorlar. Bu sistemde hegemonik parti karşısında muhalefetin çoğunluğu alması için tek bir listede toplanıp seçime girmesi gerekiyor. Aksi takdirde muhalefet partileri nispi temsille hesaplanan kesimde iktidar partisi ile arasındaki farkı büyük ölçüde kapatsa da, bu durum dar bölge sisteminde dört beş parti arasında oyların bölünmesi nedeniyle ortaya çıkan açığı telafi etmiyor. Bu nedenle 2022’de Orbán’a karşı ittifak kuran altı partiden dördü 2026’da seçimlere hiç katılmama kararı alıp, seçmenlerini Tisza’ya ve onun adaylarına oy vermeye çağırdı. Geri kalan iki parti ise, seçmenlerinin Tisza’ya oy vermesini engelleyemediler. Demokratik Koalisyon %1, aşırı sağın eski ana partisi Jobbikise oyların %0,1’ini aldı. Dolayısıyla başta Sosyalist Parti olmak üzere Yeşiller ve diğer sol hareket ile partiler, Orbán’ın on altı yıllık otokratik iktidarını ve çevresinde oluşmuş geniş çıkar ve suç ağını sona erdirmek için mecliste hiç temsil edilmeme bedelini göze aldılar. Elbette Tisza’nın iki yıl içinde inanılmaz bir hızda yükselen popülerliği karşısında seçmen tabanlarının bir kısmını kaybetmiş olmalarının da bu kararın alınmasında payı vardı. Bu zor ama cesur kararı alarak sol ve Yeşil muhalefet, Orbán kliğinin iktidarı kaybetmesinde önemli bir pay sahibi oldu. Diğer taraftan, katılımın �’e yaklaşmasının (otuz yıldan beri en yüksek oran) ve gençlerin dörtte üçünün Tisza’ya oy vermesinin, Fidesz’in yenilgisinde büyük payı var. Fidesz’in oy sayısı 2022’e göre 680.000 oy, yani " azaldı. Tisza ise 2026’da Fidesz’in 2022’de aldığı oydan biraz daha fazla aldı.

İkinci ve başat etmen elbette seçimleri ezici bir zaferle kazanan Tizsa’nın başındaki Péter Magyar’ın son iki yıl zarfında yürüttüğü siyasal stratejide yatıyor. Uzun yıllar eşi Judit Varga ile Fidesz sisteminin sadık bir öğesi olan Péter Magyar, Şubat 2024’te cumhurbaşkanı Katalin Novák’ın ve ardından Adalet Bakanı olan eski eşi Judit Varga’nın istifa etmelerine yol açan bir skandaldan sonra Fidesz’e karşı kampanyaya başlamıştı. Varga ve Magyar Mart 2023’te boşandıklarını ilan etmişlerdi. Macaristan’ı ayağa kaldıran ve çiftin boşanmasında payı olan skandalın nedeni, Cumhurbaşkanı’nın Nisan 2023’te, iktidar çevresinden bir çocuk istismarcısının hapis cezasını affetmesiydi. Sonunda Orbán iktidarının iki kadın yöneticisi istifa etmek zorunda kalmıştı. Magyar, bu istifaları izleyen gün, “kadınların etekleri altına gizlenen gerçek suçluları” teşhir etmeye çağırarak, Orbán sistemine başkaldırdı. Bu çağrısının yer aldığı Youtube söyleşisini on milyon nüfuslu ülkede iki buçuk milyon kişi izledi. Eski eşinin bakanken gizlediği yolsuzluğu da teşhir etti. On altı yıldır evli ve üç çocukları olan........

© Birikim