Filistin İçin Teknoloji serimizin önceki bölümlerinde, büyük teknoloji şirketlerinin İsrail’in gözetim ve imha politikalarındaki rolünü haber, yazı ve söyleşilerle çeşitli yönlerden ele almıştık. Serinin bu bölümünde, o bölümlerde adı sıkça geçen şirketlerin İsrail işgal gücüyle ilişkisini bir arada gözler önüne seren yeni bir rapordan yola çıkıyoruz. Who Profits Araştırma Merkezi’nin Haziran 2026’da yayımladığı “Digitizing Occupation: The Role of Big Tech in Israeli Military Infrastructure” (İşgali Dijitalleştirmek: Büyük Teknoloji Şirketlerinin İsrail Askeri Altyapısındaki Rolü) başlıklı rapor, Amazon, Cisco, Dell, Google, IBM, Microsoft, Oracle ve Palantir’in İsrail ordusu ve güvenlik aygıtıyla ilişkilerini şirket şirket belgeliyor.

Filistin İçin Teknoloji

Rapora göre bu şirketlerin sağladığı bulut altyapısı, sunucular, yapay zekâ araçları ve veri depolama kapasitesi, Gazze’deki soykırım saldırılarını kolaylaştırmak için kullanılırken, işgal altındaki Filistin topraklarının tamamında Filistin nüfusunu gözetlemenin ve denetlemenin aracı olmaya devam ediyor. Rapor, şirketlerin bir kısmının işgal altındaki Batı Şeria’daki yasadışı yerleşimlere de hizmet vererek Filistinlilerin mülksüzleştirilmesine dayanan yerleşim düzenini pekiştirdiğini ortaya koyuyor.

Raporun çizdiği tablo, tekil ihale ilişkilerinin ötesinde bir iç içe geçmişliğe işaret ediyor: Şirket mühendisleri askeri birimlerle ortak yazılım geliştiriyor, şirket ofisleri ordu konferanslarına ve hackathon’lara ev sahipliği yapıyor, lise öğrencileri şirketlerin desteğiyle ordunun seçkin teknoloji birimlerine hazırlanıyor.

Who Profits, yayın öncesinde raporda yer alan tüm şirketlerle iletişime geçerek bilgileri paylaştığını ve yanıt istediğini, ancak hiçbir şirketten yanıt alamadığını belirtiyor. Aşağıda, raporun sekiz şirkete ilişkin bulgularını özetliyoruz.

Amazon’un bulut birimi AWS, İsrail hükümetinin, Savunma Bakanlığı’nın, ordunun, polisin ve cezaevi idaresinin başlıca bulut altyapı sağlayıcılarından. Şirket, 2021’de Google ile birlikte İsrail hükümetinin büyük ölçekli Nimbus bulut ihalesini kazandı. Mayıs 2028’e kadar geçerli olan ve 132 ay daha uzatılabilen sözleşme, devlet kurumlarına, orduya ve güvenlik servislerine ait çok büyük hacimdeki verinin şirketlerin bulut sunucularına aktarılmasını içeriyor. Amazon, Ağustos 2023’te İsrail’deki ilk yerel bulut bölgesini işletmeye açtı; böylece güvenlik kurumlarının verileri İsrail sınırları içinde, İsrail hukukuna tabi veri merkezlerinde işleniyor.

Rapora göre AWS, Ekim 2023’ten itibaren orduya benzeri görülmemiş ölçekte yapay zekâ hizmeti sağladı. Gazze’de kitlesel gözetimle toplanan bilgiler şirketin sunucularında depolandı ve Gazze’de kimi hava saldırılarının teyidinde kullanıldı. Gazze’de görev yapmış istihbarat görevlilerinin tanıklığına göre AWS, ordunun İstihbarat Direktörlüğü’ne operasyonel verilere sınırsız depolama sağlayan bir sunucu çiftliği sunuyor; bu sistemde tutulan bilgiler ise İsrail Hava Kuvvetleri’nin Gazze’ye saldırılarında birçok kez kullanıldı. Nimbus kapsamında AWS, Gazze’de yaygın olarak kullanılan Merkava Mark 4 tankları gibi silah sistemleri üreten devlet şirketleri Rafael, Israel Aerospace Industries ve Elta’ya da bulut hizmeti veriyor. Bunlara ek olarak Amazon’un çevrimiçi mağazaları, işgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşimlerden gelen ürünleri satıyor; şirket 2019’da İsrail’deki operasyonunu başlattıktan sonra yerleşimcilere ücretsiz kargo sunarken Filistinli müşterilerden ücret alıyordu.

Cisco, İsrail ordusuna ve polisine sunucu, siber güvenlik araçları ve iletişim sistemleri sağlıyor. Şirket, 2017’de Savunma Bakanlığı’nın 1 milyar şekellik sunucu ihalesini kazandı; ihale, ABD’nin İsrail’e verdiği dış yardımla finanse edildi. Cisco’nun ses, video ve veri aktarımını tek ağda birleştiren Unified Communications sistemi, ordunun farklı birimleri arasındaki iletişimi merkezileştirerek müdahale süresini kısaltıyor. Şirketin bilişim, siber güvenlik ve yük dengeleme sistemleri, 2020’de Necef’te kurulan ve ordunun 300 gözetim, istihbarat ve muharebe biriminin veri sistemlerini tek çatıda toplayan ordunun en büyük yeraltı veri merkezi “Davut’un Kalesi”ne entegre edildi.

Rapor, şirketin ordunun bilişim birimiyle ortak uygulama geliştirdiğini ve Ekim 2023’te, Gazze işgali sürerken, ordunun Cephe Gerisi Komutanlığı’nın “İsrail Ayağa Kalkıyor” dijital platformunun geliştirilmesini desteklediğini; yedek askerliğe çağrılan çalışanlarına da ödeme yaptığını aktarıyor. Cisco ayrıca “Klika”........

© Bianet