Günümüz insanı çoğu zaman stresle yaşamayı bir beceri gibi görmeye başladı. Yoğun çalışma temposu, ekonomik kaygılar, aile içi sorumluluklar, gelecek belirsizliği ve bitmeyen zihinsel yük; kişiyi fark etmeden sürekli bir alarm halinde tutabiliyor. Oysa bedenimiz, ruhumuzun taşıyamadığı yükü bir noktadan sonra kendi diliyle anlatmaya başlıyor.

Stres yalnızca zihinsel bir yorgunluk değildir. Uzun süre devam ettiğinde vücut için gerçek bir biyolojik tehdide dönüşebilir. İnsan beyni bir tehlike algıladığında “savaş ya da kaç” sistemi devreye girer. Bu durumda kalp daha hızlı atar, kaslar gerilir, nefes yüzeyselleşir ve vücut adeta görünmeyen bir tehdide hazırlanır. Kısa süreli stres anlarında bu sistem koruyucudur. Ancak stres kronik hale geldiğinde beden sürekli tetikte kalır.

Birçok kişi yoğun stres dönemlerinde kalp çarpıntısı, nefes darlığı, mide sorunları, baş ağrısı, kas ağrıları, uyku bozukluğu ve ani yorgunluk yaşayabilir. Bazıları ise sebepsiz yere terleme, ellerde titreme, bağırsak düzeninde değişiklik ya da göğüs bölgesinde sıkışma hissi tarif eder. Kimi zaman kişiler bu belirtileri yalnızca fiziksel bir hastalık sanarak farklı branşlara başvurur. Oysa bazı durumlarda beden, aslında ruhsal yükün sinyalini vermektedir.

Özellikle kalp atışlarının hızlanması kişileri korkutan belirtilerden biridir. Stres hormonu olarak bilinen kortizol ve adrenalin yükseldiğinde kalp daha hızlı çalışmaya başlar. Kişi sanki ortada görünür bir neden yokken kalbinin hızlandığını hissedebilir. Bu durum çoğu zaman “bir şey mi oluyor” kaygısını artırır ve kişi daha fazla korktukça belirtiler daha da şiddetlenebilir. Böylece stres, kendi döngüsünü yaratır.

Peki bu belirtiler hissedildiğinde ne yapılmalı?

Öncelikle bedenin verdiği sinyalleri küçümsememek gerekir. Sürekli yorgunluk, çarpıntı ya da nefes darlığı yaşıyorsak beden bize “dur” demeye çalışıyor olabilir. Böyle anlarda ilk yapılması gereken şey nefesi fark etmektir. Yavaş ve derin nefes almak sinir sistemine güvende olduğumuz mesajını verir. Burundan yavaşça nefes alıp birkaç saniye tutmak ve ağızdan yavaşça vermek bile kalp ritmini dengelemeye yardımcı olabilir.

İkinci olarak kişi günlük yaşamındaki yükleri gözden geçirmelidir. Her şeye yetişmeye çalışmak çoğu zaman insanı tüketir. Bazen yapılması gereken şey daha güçlü olmak değil, biraz yavaşlamaktır. Uyku düzeni, beslenme, hareket ve dinlenme psikolojik dayanıklılığın temelidir. İhmal edilen her ihtiyaç stresin bedendeki etkisini artırır.

Bir diğer önemli nokta ise duyguları bastırmamaktır. Sürekli güçlü görünmeye çalışmak, üzüntüyü ya da öfkeyi yok saymak, bedenin bu yükü taşımasına neden olur. Konuşulmamış duygular bazen kelimelere değil, fiziksel belirtilere dönüşebilir. Bu yüzden kişinin yaşadıklarını paylaşması, gerektiğinde psikolojik destek alması önemli bir adımdır.

Unutulmamalıdır ki stres yalnızca zihinde yaşanmaz; beden de onunla birlikte yorulur. Bazen kalbimizin hızlanması, omuzlarımızın ağrıması ya da nefesimizin daralması bir hastalık değil; iç dünyamızın yardım çağrısı olabilir. Ve bazen iyileşmek, yalnızca bedeni değil, ruhu da dinlemekle başlar.

© Anayurt