Trkiye'nin savunma duruu askeri caydrclkla snrl deildir; ayn zamanda enerji gvenlii, ky devlet haklarnn korunmas ve ok kutuplu dengelerin ynetimi asndan da stratejik bir boyut tamaktadr. Eurofighter, blgesel g dengesi asndan asimetrik bir stnlk salayabilecek nitelikte olduundan, Yunanistan'n bu sreci yakndan izlemesi artc deildir.

Do. Dr. Merve Suna zel zcan/ Krkkale niversitesi

Trkiye'nin savunma politikasnda son on yllk dnemde yaanan iki kritik gelime — F-16 modernizasyonu konusunda uygulanan snrlamalar ve F-35 programndan karlma — lkenin gvenlik mimarisi zerinde belirgin etkiler oluturmutur. Bu admlar, NATO yesi bir lke olarak Trkiye'ye uygulanan kstlamalarn ve kar yaptrmlarn — ki en nemlisi CAATSA (Countering America's AdversariesThrough Sanctions Act) tr uygulamalar olmutur — NATO normlar ve mttefik dayanmas balamnda ciddi soru iaretleri dourduunu gstermektedir. Bu erevede ittifak iinde bir yenin dierine ynelik yaptrmlarnn, muhatap lkenin gvenliine nasl yansyaca; ittifak dayanmasnn snrlar ve gvenilirlik boyutlar bakmndan yeniden tartlmaldr. Bu erevede Trkiye'nin srarl savunma tercihleri ve eitlendirme abalar daha iyi anlalmaldr. rnein S-400 hava savunma sistemi alm, tek bir tedariki veya ittifak partnerine mutlak bamllktan kanma araynn bir sonucudur. S-400 tercihi, Trkiye asndan salt teknik bir karar deildir; ayn zamanda stratejik zerklik ve tedarik eitlilii amac tayan bir d politika seimidir. Bu adm, savunma politikasnn yalnzca ittifak mekanizmalarna braklmayp, mill gvenliin nceliklendirildii bir siyaset anlaynn yansmasdr. Bununla birlikte S-400 kararnn bir dier sonucu da Trkiye'nin savunma sanayiinde hzlanan bamszlama ynndeki kararll olmutur. F-35'ten karlma ve eitli programlarda karlalan dlanma deneyimleri, Trkiye'yi yerli ve mill kabiliyetlerini glendirmeye itmitir. ASELSAN, TUSA/TAI, ROKETSAN ve STM gibi kurumlarn gelitirdii alt sistemler, insansz hava arac platformlar, ileri hava savunma unsurlar ve entegre komuta-kontrol zmleri bugn uluslararas dzeyde rekabet edebilecek bir olgunlua hzla yaklamaktadr.

Stratejik zerklik

Bu dorultuda savunma sanayiindeki yerli retim ve teknoloji kazanm, Trkiye'nin stratejik zerkliinin somut gstergelerindendir. Dier taraftan, ok taze olarak imzalar atlan Eurofighter gndemini deerlendirirken ise bu gelimeleri bir "ara gei" perspektifiyle okumak gerekir. Trkiye'nin nnde savunma ve gvenlik alannda iki temel durum bulunmaktadr: (1) zellikle Dou Akdeniz corafyasnda Yunanistan ve srail odanda Trkiye'yi hedef alan tekiletirme ve dlanma giriimlerine kar dengeyi ve stnl koruma gereklilii; (2) ikinci hedef ise KAAN(Mill Muharip Uak) projesi bata olmak zere baaryla devreye alnan pek ok techizatn envantere girmesi. Bu erevede Eurofighter, Trkiye iin bir kpr zm nitelii tamaktadr. Trkiye'nin gvenlik menfaatlerini ve blgesel istikrar salamda izledii yol, tek bir kaynaa bamllktan kanma, mill retim kapasitesini glendirme ve stratejik eitlendirme izgisindedir. Gelinen noktada Trkiye, savunma sanayiinde zerklik, esneklik ve kresel pazarda rekabet edebilirlik kazanmtr ve bu etkiyi giderek artrmaktadr. Hatta son olarak ROKETSAN tarafndan gelitirilen yerli fze TAYFUN'un belirlenen hedef koordinatn tam isabetle vurmas, bu gelimenin somut bir gstergesi niteliindedir. Nitekim Eurofighter deerlendirmesi de bu btnsel yaklam ierisinde "ara gei" ve stratejik denge arac olarak ele alnmaldr.

Komunun nedensiz varolu endieleri

te yandan Trkiye'nin Eurofighter tedariki, yalnzca bir platform modernizasyonu deildir; enerji-gvenlik eksenli blgesel stratejinin askeri boyutunu glendiren kritik bir hamledir. Trkiye, hem Afro-Avrasya jeopolitiinin kesiim hattnda yer almakta hem de bu geni corafyada istikrarn korunmasna ynelik ciddi sorumluluk stlenmektedir. Bu nedenle hava gcnn gncellenmesi, Trkiye'nin Afro-Avrasya'daki etkinliini ve caydrcln dorudan artracaktr. Eurofighter almyla Trkiye'nin, Ege ve Dou Akdeniz'de zellikle enerji, deniz yetki alanlarnn korunmas ve deniz-hava entegrasyonuna dayal operasyon kabiliyeti balamnda kapasitesi artacaktr. "Mavi Vatan" doktrini balamnda Trkiye, yalnzca ky savunmasna odaklanan pasif bir aktr deildir; uluslararas hukukun tand deniz yetki alanlar bata olmak zere tm hak ve menfaatlerini koruma iradesine sahip aktif bir blgesel gtr. Dou Akdeniz'de enerji keifleri, denizalt kaynaklarn paylam ve deniz snrlarnn belirlenmesi sreleri, Trkiye'nin stratejik admlarn zorunlu hle getirmitir. Bu noktada Yunanistan'n maksimalist ve Trkiye'yi dlamaya dnk haritalar zerinden bir deniz yetki alan kurgusu, sadece rekabet deil ayn zamanda Trkiye asndan istikrar tehdit eden ve hukuka uymayan bir reelpolitik izer. srail'in de son dnemde Yunanistan ve GKRY ile yaknlamas, zellikle Gazze'deki hukuk d saldrlara kar Trkiye'nin vicdani ve insani duruundan duyduklar rahatszln stratejik yansmalar olarak okunmaldr. Bu nedenle Trkiye, hem savunma kabiliyetini glendirerek asker caydrclk kapasitesini tahkim etmekte hem de diplomatik dzlemde istikrar ve adalet temelli bir yaklam srdrmektedir.

Trkiye'nin duruu

Bu balamda Trkiye'nin savunma duruu askeri caydrclkla snrl deildir; ayn zamanda enerji gvenlii, ky devlet haklarnn korunmas ve ok kutuplu dengelerin ynetimi asndan da stratejik bir boyut tamaktadr. Eurofighter, blgesel g dengesi asndan asimetrik bir stnlk salayabilecek nitelikte........

© Açık Görüş