Bu yıl, Mehmet Cavid Bey’in ölümünün yüzüncü yılı. 26 Ağustos 1926’da idam edilen Cavid Bey, yalnızca Osmanlı’nın son döneminin önemli bir maliye nazırı değildi. Aynı zamanda Türkiye’de liberal iktisadî düşüncenin erken ve nitelikli temsilcilerinden biriydi. Dönemine göre son derece donanımlı, iktisat bilgisi kuvvetli, yazan, düşünen ve memleket meseleleri üzerine sistemli şekilde kafa yoran bir isimdi. Onun adı bugün yeterince hatırlanmıyorsa, bu biraz da Türkiye’de fikir hayatının hafızasının zayıflığından kaynaklanıyor. Oysa güvenilir başvuru kaynakları Cavid Bey’in hem Osmanlı maliye siyasetinde önemli rol oynadığını hem de liberal bir iktisat anlayışına sahip olduğunu açıkça belirtmektedir.

Cavid Bey’in önemi, yalnız yüksek görevlerde bulunmuş olmasından gelmiyor. Asıl önemlisi, onun fikir adamı olmasıdır. İktisat İlmi gibi eserleri, makaleleri ve raporları, ekonomik gelişmenin devlet buyruğundan çok üretim, ticaret, teşebbüs, mali disiplin ve dünya ekonomisiyle temas sayesinde mümkün olacağını düşündüğünü gösteriyor. Bu bakımdan Cavid Bey, Türkiye’de iktisadi serbestlik fikrinin yüzeysel değil, entelektüel temellerini kurmaya çalışan öncü isimlerden biridir. Aynı zamanda o, iktisadı........

© Türkiye