Amerika'da tuhaf bir iş kolu türedi. Şirketler ikinci el kitap piyasasından toplu alım yapıyor, gelen kitapların sırtını kesip sayfalarını endüstriyel tarayıcıdan geçiriyor, sonra da kâğıdı geri dönüşüme yolluyor. Alıcılar yayınevi ya da kütüphane değil. Yapay zekâ şirketleri.

Aradıkları belli bir eser de değil. Bir aracı firma, "bin kitaptan bir milyon kitaba kadar" toplu tedarik ilanı vermiş, tek şartları var, kitap 2022'den önce basılmış olacak.

Baskısı tükenmiş, bir daha basılmayacak eserlerin elde kalan son nüshaları da tarayıcıdan geçip geri dönüşüme gidiyor. İrkildiniz, değil mi? “Bir konuda kalan son bilginin sahibi ben olacağım” diyen bir şirketler dünyası!

Bu tarihin, yani 2022’nin, neden seçildiğini öğrenince mesele başka bir yere oturuyor. ChatGPT'nin yaygınlaşmasından sonra internet, yapay zekânın ürettiği metinlerle doldu. Kendi çıktısıyla yeniden beslenen modeller ise zamanla bozulmaya başlıyor; bunun terminolojideki ismi “model çöküşü”. Ben de bir isim koyayım: “Yamyam zeka”. Bugün insan eliyle yazılmış, bir editörün elinden geçmiş, redaksiyon görmüş metinler bu yüzden aranan bir mal.

Bu konu mahkemelere de konu oldu. Amerikalı yazarların açtığı davada Anthropic'in ödeyeceği bedel temmuz ayında kesinleşti: 1,5 milyar dolar. Yaklaşık 500 bin eser için, kitap başına 3000 dolar. Amerikan tarihinin en büyük telif uzlaşması olarak kayıtlara girdi.

Bunun bir........

© Türkgün