Haziran'ın son haftasında Washington'da bir bildiri imzalandı. Altındaki imzalardan biri Kazakistan'a aitti.

Bildirinin adı Pax Silica. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Aralık 2025'te duyurduğu bu girişim, yapay zekâ ekonomisinin tedarik zincirini "güvenilir ülkeler" arasında yeniden kurmayı hedefliyor. Kapsamı geniş tutulmuş: kritik mineraller, minerallerin rafinajı, yarı iletken üretimi, hesaplama gücü, enerji, veri merkezleri ve öncü yapay zekâ modelleri. 25-26 Haziran'daki ikinci zirvede on ülke daha bildiriye katıldı, imzacı sayısı yirmi dörde çıktı. Japonya, Güney Kore, Hindistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Hollanda, Almanya ve Yunanistan o listede.

Aradan üç hafta geçtikten sonra bu defa Şanghay'da toplanıldı. 16 Temmuz'da yirmi dokuz ülke, Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü'nün kuruluş anlaşmasını imzaladı. Kısa adı WAICO. Merkezi Şanghay’da, ilk çağrısı Çin'e ait, yönü “Küresel Güney”e dönük, vurgusu açık kaynak modellerde. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri de törendeydi. Kurucular arasında Rusya, Pakistan, Endonezya, Brezilya, Malezya, Güney Afrika ve Sırbistan var.

Şimdi asıl dikkat çekmek istediğim yere geliyorum. WAICO'nun kurucuları arasında Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan da yer alıyor. Yani Türk Devletleri Teşkilatı'nın beş üyesinden üçü Şanghay masasında. Kazakistan ise aynı anda Washington masasında. Bir kardeşimiz iki sandalyeye birden oturmuş durumda.

Türkiye ikisinde de yok.

Roma'nın düzeni yollar üzerine........

© Türkgün