menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kızıl Îcâz DerSleri–35

11 0
20.10.2026

“Bazısı” ile “Bu Kişi” Arasındaki Fark

Bir önceki derste bütün hakkında hüküm vermekle her bir ferde hüküm vermeyi ayırdık. Şimdi karşı kutba, “bazısı” sözüne bakıyoruz. “Öğrencilerin bazısı geldi” cümlesi ile “Ahmet geldi” cümlesi aynı genişlikte bir hüküm kurmaz. Klasik mantıkta birincisi cüz’î, ikincisi şahsî önermedir. Bu fark, sözün kapsamını ve delilin neyi ispat ettiğini belirler.

1. Süllem’in asıl metni

Abdurrahman el-Ahdarî’nin es-Süllemü’l-Münevrak metninde, küll, külliyye, cüz ve cüz’iyye faslındaki beyit şöyle okunur:

Bazı konulardaki hüküm kısmi olup, ilgili bölümün bilgisi açıktır.

Mânası: “Bazısı hakkında verilen hüküm cüz’îdir; parçanın ne olduğu ise açıktır.” Buradaki cüz’iyye, bir önermenin konu sınıfının bir kısmına hüküm yüklemesidir. Tek ve belirli bir şahıs hakkında verilen hüküm ise sırf tek kişiye ait olduğu için bu anlamda “bazısı” önermesi sayılmaz. Dersin ana sorusu, bir kısmı ile belirli biri arasındaki bu farktır.

2. Bediüzzaman’ın Kızıl Îcâz haşiyesi

Üstad, “bazısı” kaydının hükmün yöneldiği muhatabı belirlediğine dikkat çeker. Haşiyedeki açıklama, “bir kısım hakkında hüküm” ile “tekil konu hakkında hüküm”ün aynı mantıkî şekle girmediğini gösterir. Bir konu yalnız itibaren veya farazen tekil kabul edilse bile, o konu hakkında kurulan önerme şahsî olabilir. Bu yüzden........

© Risale Haber