menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Kızıl Îcâz Dersleri–28

6 0
13.10.2026

Külliyyât-ı Hams’ta Cins ve Nev‘ Münasebeti

Bir önceki dersimizde külliyyât-ı hamsın beş unsurunu tanıdık: cins, nev‘, fasıl, hâssa ve araz-ı âm. Şimdi bunlardan ilk ikisinin, cins ile nev‘in birbirine nispetini ele alıyoruz. Bu ayrım, yalnız kelimeleri tasnif etmeye değil, doğru tarif yapmaya da hizmet eder.

Süllem’in mantık tertibinde konu

Küllî, mefhumu itibarıyla birçok ferde yüklenmesine engel bulunmayan mânadır. Cins ile nev‘, küllînin iki ayrı işlevini gösterir. Bu derste Süllem’in ilgili beyti ve Kızıl Îcâz haşiyesinin lafzî karşılaştırması tamamlanmadığından doğrudan metin nakli yerine klasik mantık çerçevesinde açıklama yapıyoruz.

Cins nedir?

Cins (جِنْسٌ), hakikatleri farklı türler arasında ortak olarak söylenen küllîdir. Klasik örnekte «hayvan» (حَيَوَانٌ), insan ve at için cinstir. Burada «hayvan» kelimesi gündelik dildeki dar kullanımından farklı, canlılık ve duyumla ilgili klasik mantıkî anlamıyla kullanılır.

Nev‘........

© Risale Haber