İlk yazımızda kadın kooperatiflerinin dayanışmadan kalkınmaya uzanan yolculuğunu ve önemini ele almıştık. Bu hafta ise bu yapıların kamu politikalarıyla nasıl desteklendiğine odaklanalım. Çünkü kadın kooperatifleri artık yalnızca bir sosyal girişim modeli değil; ulusal kalkınma stratejisinin öncelikli unsurlarından biri haline geldi.

Pozitif Ayrımcılık ve Temel Çerçeve

 2013 yılından itibaren kadın kooperatiflerine yönelik pozitif ayrımcılık uygulamaları getirildi: Kuruluşta kolaylıklar, faaliyetlerde öncelik ve desteklerde avantajlar. 2025-2029 Türkiye Kooperatifçilik Stratejisi ve Eylem Planı da bu yaklaşımı güçlendirerek kadın kooperatiflerini katma değerli üretimde ön plana çıkarıyor; sosyal kooperatiflerin sayısını artırmayı, kırsal istihdamı güçlendirmeyi ve tersine göçü teşvik etmeyi hedefliyor.

KOOP-DES Programı: Pratik Hibe Desteği Ticaret Bakanlığı’nın Kooperatiflerin Desteklenmesi Programı (KOOP-DES), kadın kooperatifleri için en erişilebilir destek araçlarından biri. Son yıllarda destek limitleri önemli ölçüde artırıldı: Makine ve ekipman alımı için üst limitler yükseltildi (özellikle kadın ortak oranı yüksek kooperatiflerde sosyal tesis yatırımlarında daha avantajlı). Sergi-fuar katılımı ve nitelikli personel istihdamı destekleri de genişletildi. Başvurular Ticaret İl Müdürlükleri üzerinden yapılıyor; üretim ve istihdama katkı sağlayan projeler öncelikli değerlendiriliyor. 2025 çağrısında onlarca kooperatife milyonlarca lira hibe desteği verildi – kadın kooperatifleri bu desteklerden en fazla yararlanan gruplar arasında.

Finansmana Erişim: Halkbank Destek Paketi Halkbank’ın kadın kooperatiflerine özel paketi, finansmana erişimi kolaylaştırıyor. Ticari araç alımı, işletme kredileri ve gayri nakdi destekler gibi seçenekler düşük faizli veya avantajlı vadelerle sunuluyor. Bu paket, kooperatiflerin yatırım yapmasını ve üretim kapasitesini artırmasını teşvik ediyor.

Diğer Teşvikler ve Dijital Dönüşüm GS1 Türkiye ile yapılan iş birliği sayesinde kadın kooperatifleri barkod sisteminde önemli indirimlerden (beş yıl %50) ve ücretsiz ürün veri/fotoğraf hizmetlerinden yararlanabiliyor. Büyük e-ticaret platformlarıyla protokoller de komisyon avantajı ve lojistik destek sağlıyor. Kalkınma ajansları, yerel yönetimler ve benzeri kurumlar ise eğitim, danışmanlık ve proje bazlı desteklerle sürece katkı veriyor.

Kısa Bir Not Desteklerden yararlanmak isteyen kooperatiflerin statülerini doğru belirlemeleri, ilgili kurumlarla iletişim kurmaları ve eğitim programlarına katılmaları başarı şansını artırıyor. Nitekim birçok kadın kooperatifi bu imkanlarla makine yatırımı yaparak, fuarlara katılarak ve dijital satışa geçerek büyüme sağladı.

Sonuç Yerine Kadın kooperatifleri için kamu mekanizmaları güçlü ve erişilebilir bir çerçeve sunuyor. Dayanışma bu sayede finansal güce, sosyal dönüşüm ise sürdürülebilir kalkınmaya evriliyor. Birçok kadın kooperatifi bugün köyden dünyaya açılabiliyorsa, bu desteklerin payı büyük.

Ancak her başarı hikâyesinin arkasında aşılması gereken zorluklar da var. Konuya ilişkin önümüzdeki yazılarda, bu destekleri etkin kullanarak büyüyen kadın kooperatiflerinin somut örneklerini ve deneyimlerini ele alacağız.

© Pusula Gazetesi