Asansörün kapısında yeşil bir etiket var. Küçük, plastik, kenarı hafifçe kalkmış. Üzerinde son kontrolün tarihi yazılı. Bir yıl geçtiğinde o etiketin anlamı değişir; artık güvence vermekten çok yeni bir kontrolün vaktinin geldiğini hatırlatır. Binmeden önce görürsün. Orada durmasının bir sebebi vardır.

Aynı gün, aynı saatte telefonunu açıp bankanın uygulamasına giriyorsun. Parmak izi, şifre, giriş. Ekranda alın terin, yılların birikimi, ailenin rızkı duruyor. İnsan bazen elinde olmadan düşünüyor: Acaba içerideki bu akış ne kadar güvende, görünmeyen bir gedik açılırsa kim fark eder? Peki bu görünmez kasanın güvenlik bakımından en son ne zaman bağımsız bir göz tarafından sınandığını gösteren bir işaret var mı? Vatandaşın kapısında durup görebileceği, baktığında kolayca anlayabileceği bir etiket yok. Her iki alan da doğrudan hayatımıza dokunuyor; birinde emanetin kontrol edildiğini gösteren mühür kapıda, diğerinde denetimin sonucu kullanıcının gözünün önünde değil.

Peki asansördeki o küçük etiket bize neden güven veriyor? Çünkü arkasında üç temel dayanak var: zorunlu periyodik kontrol, yetkilendirilmiş muayene kuruluşu ve görünür bilgi etiketi. Türkiye’de asansörlerin yılda en az bir kez kontrol edilmesi zorunlu. Kontrol sonucuna göre yeşil, mavi, sarı veya kırmızı etiket veriliyor. Sarı etiket kusuru, kırmızı etiket ise can güvenliğini tehdit eden durumu gösteriyor. Bu renklerin karşılığı da mevzuatta belirlenmiş takip ve yaptırım süreçleriyle destekleniyor.

Elbette telefonumuzdaki uygulamalar ve kurumların altyapıları da büsbütün denetimsiz değil. Kişisel Verileri Koruma Kurumu, veri ihlallerinin bildirilmesini zorunlu tutuyor. TÜRKAK ise yapay zekâ yönetim süreçleri için ISO/IEC 42001 standardı kapsamında akreditasyon hizmeti veriyor.

Ne var ki sahadaki tabloya baktığımızda ilginç bir durumla karşılaşıyoruz. İhlali öğrenen veri sorumlusu, en geç 72 saat içinde Kurula resmi bildirim tutanağını sunuyor. Aynı saatlerde milyonlarca insan, son denetimden bu yana defalarca güncellenip kabuk değiştirmiş bir uygulamanın kapısından içeri adım atmaya devam ediyor.

(Yangın çıktıktan sonra tutulan zabıt ile binanın temelini her mevsim yoklamak aynı şey midir?)

İşte bu yüzden, yalnızca kriz anında bildirim yapılmasını bekleyen değil; denetimin düzenli yapıldığını ve sonucunda hangi güvenlik seviyesine ulaşıldığını kullanıcıya baştan gösterebilen açık bir düzene ihtiyacımız var.

Fakat böyle bir düzeni kurarken asansör örneğini olduğu gibi kopyalayamayız; çünkü asansörle telefonumuzdaki uygulama arasında çok temel bir hız farkı var. Apartmandaki asansörün yapısı bir yıl içinde kendi kendine değişmez. Halat zamanla aşınır, kapı ayarı bozulur, parçalar yavaş yavaş eskir.........

© Milat