YUNANİSTAN VE ÇİN’İN MAXİMALİST DENİZ YETKİ ALANI İDDİALARI
Dünyada maksimalist deniz alanları iddiaları ile komşularına karşı yayılmacı emelleri olan iki ülke vardır. Biri Çin diğeri de Yunanistan!
1- Her iki ülke de coğrafi sınırları sonuna kadar zorlayarak komşu ülkelerin hak iddia ettiği alanları neredeyse tamamen kapatan haritalar çizer. Yunanistan küçük Meis adası üzerinden Türkiye’nin Akdeniz’e çıkışını sınırlandırmaya çalışırken, Çin de benzer şekilde Filipinler ve Vietnam’ın kıyı MEB’lerini ihlal edecek haritalar savunur!
2- Yunanistan’ın iddiaları Türkiye’yi Antalya Körfezi’ne sıkıştırma riski taşırken, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki iddiaları Filipinler, Vietnam ve Malezya’yı kendi kıyı şeritlerine hapsetmeyi amaçlar.
3- Eşit Uzaklık (Equidistance) Manipülasyonu: Yunanistan sınır çizilirken ana karaları yok sayıp adalar ile ana karalar arasında “eşit uzaklık” çizgisi çekilmesini ister. Çin ise hak iddia ettiği mercan kayalıklarından (Spratly adaları gibi) çevre ülkelere doğru benzer MEB hatları projeksiyonu yapar.
İki ülkenin iddiaları arasındaki en büyük ironi, Yunanistan’ın savunduğu tezin (adaların tam MEB hakkı olması), Güney Çin Denizi’nde Çin’in elini güçlendiren bir argüman olmasıdır.
Eğer adalar ve küçük kaya oluşumları ana karalar gibi tam etkiye sahip kabul edilirse, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki işgalleri meşrulaşma zemini bulabilir.
Buna karşın, Türkiye’nin Ege ve Akdeniz’de savunduğu “hakkaniyet” ve “ana karaların üstünlüğü” ilkesi (kapatılan yarı kapalı denizlerde adaların ana karaların MEB’ini kesemeyeceği tezi), Güney Çin Denizi’nde Filipinler ve Vietnam’ın Çin’e karşı yürüttüğü hukuk mücadelesiyle büyük oranda paralellik göstermektedir.
Çin, Güney Çin Denizi’nde “Dokuz Çizgili Hat” (veya güncel haritalarda “On Çizgili Hat”) olarak bilinen sınırlandırmayı savunarak Filipinler ve Vietnam başta olmak üzere bölge ülkelerinin uluslararası hukuka göre tanınan Münhasır Ekonomik Bölgelerini (MEB) büyük ölçüde ihlal etmektedir.
Bu durum, bölgedeki jeopolitik gerilimin en büyük kaynaklarından biridir. Konunun temel dinamikleri şu şekildedir:
-Tarihsel İddialar vs. Uluslararası Hukuk: Çin, bölgedeki egemenlik iddialarını tarihi haklara dayandırmaktadır. Ancak bu iddialar, ülkelerin kıyılarından itibaren 200 deniz mili açığa kadar olan alanda ekonomik haklar tanıyan Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi ile açıkça çelişmektedir.
-Filipinler Tahkim Kararı (2016): Filipinler, Çin’in bu tek taraflı iddialarını Lahey’deki Daimi Tahkim Mahkemesi’ne taşımıştır. Mahkeme, Çin’in “Dokuz Çizgili Hat” içindeki kaynaklar üzerinde tarihi haklar iddia etmesinin yasal bir dayanağı olmadığına........
