Elime aldığımda “BİR KÖY ENSTİTÜSÜ ROMANI” üst başlığıyla “KEŞKE” adını okudum. Ömrü kısa, fakat etkileri çok büyük olan ve hala tartışmaları süren KÖY ENSTİTÜLERİNİN hayat hikayeleri, kuruluşları, amaçları ve kapanışları gözümün önünde bir bir sıralandı. KEŞKE öyle, sıradan bir kitap mıydı, belki de Köy Enstitülerini sömüren bir kitaptı. İçim titredi.

Köy Enstitüleriyle ilgili o kadar çok yazı, kitap okudum ki, üç aşağı beş yukarı “KEŞKE” de onların bir benzeridir diye düşündüm önyargıyla. Ama değilmiş. Kitabı bitirdiğimde ihtişamı önünde saygı ile eğildim.

KEŞKE, Alfa Basım Yayımın Güncel kitaplarından 162 numarada yer almış, ilk baskısı Şubat 2021’de, 32. Baskısı Ekim 2025’te yapılmış, 498 sayfalık bir kitap…

Sema SOYKAN, kitabı “yüreği vatan sevgisiyle dolu, her insana ve canlıya sevgiyle, saygıyla yaklaşabilen, okumayı ve araştırmayı seven ve yaşadığımız çıkmazların nedenlerini sorgularken yüzleşmeyi de göze alabilenlere, fedakar öğretmenlerimize, bu zorlu süreçte yanımda olan eşime ve kızıma ve de bu konuyu yazmamı vasiyet eden” babasına adıyor ve kitaba giriyor.

Sema SOYKAN kitabın sonuna yararlandığı kitapları, dergileri, makaleleri, arşiv ve yazarları geniş bir kaynakça ile gerçekliyor.

KEŞKE sadece bir Köy Enstitüsü romanı değil, Türkiye’nin romanı, Türk insanının, Anadolu coğrafyasının romanı; roman yetmez, kültür tarihi, düşünce tarihi, Kurtuluş Savaşı denen destansı bir başkaldırının anlatımı. Aydınların, cehaletin, aydınlanmanın tarihi… Yoklukların, yoksullukların ve bir varoluşun tarihi… KEŞKE, büyük bir coğrafyanın kocaman, renkli, büyük boy bir fotoğrafı…

Hamdullah Suphi Tanrıöver, konuşmasında yaklaşık on üç milyon nüfusun %2,5 okuryazarlığından söz ediyordu. Çağdaş uygarlık düzeyine çıkmak ve geçmek için, okuryazar olmak yetmiyordu. Aklı, bilimi, teknolojiyi almak, getirmek, uygulamak gerekiyordu. Mustafa Necatilerin, Vasıf Çınarların, Dr. Reşit Galiplerin, Saffet Arıkanların ve Hasan Ali Yücellerin getirip yükselttikleri........

© Karadeniz'de sonnokta