Geçtiğimiz günlerde Nepal-Çin sınırında meydana gelen korkunç sel felaketinin nedenleri giderek netleşmeye ve kendini göstermeye başladı. Olayın oluşu sırasında ortaya çıkan büyük bir gürültü ve sarsıntı, ilk anda sismologları bile yanılttı ve deprem mi oldu dedirtti. Ancak ilerleyen günlerdeki uydu görüntüleri ve bilimsel raporlar gösterdi ki, yaşanan facianın sebebi, iklim krizinin tetiklediği devasa bir dağ çökmesiydi.

Bugün biliyoruz ki, 7.233 metrelik Langtang Lirung Dağı’nın dik yamaçlarındaki devasa bir buzul kütlesi, altındaki ana kayayla birlikte koparak 1.200 metre aşağıya kaymıştı. Burada yaklaşık 200 milyon metreküp hacmindeki buz ve kayadan söz ettiğimizin altını çizeyim. Bu kopuşun yarattığı muazzam sürtünme enerjisiyle aşağı doğru akan kütle, vadilere saatte 200 kilometre hızla indi ve hepimizin dehşetle izlediği bir çamur ve buz seli binaları, araçları ve maalesef insanları yutup her şeyi kapladı.

Peki, binlerce yıldır yerinde duran bu devasa buzul kütleler neden şimdi “durup dururken” kopuyor? Cevap, gözle göremediğimiz ama iklim kriziyle hızla çözülen dağların anatomisinde saklı gibi görünüyor. Bilim insanları iki temel etkene dikkat çekiyor: Permafrost denilen donmuş toprağın erimesi ve buzul desteğinin kaybolması.

Şöyle anlatalım: Yüksek dağ yamaçlarını birbirine bağlayan, kayaları adeta bir tutkal gibi bir arada tutan derinlerde bir donmuş toprak tabakası var. Ancak bu tabakalar, iklim krizinin getirdiği artan küresel sıcaklıklar nedeniyle eriyor. Tutkal çözülünce, kayaların arasındaki çatlaklara su sızıyor ve dağın strüktürü dengesizleşiyor. Örneğin felakete yol açan buzulun son 30........

© Gazete Pencere