Yapay zekanın han­gi değerlerle kod­lanacağı çatışması üzerinden yapılan ilk büyük savaşı şimdilik bitti ancak kazanan kim, henüz belli değil!

Tüm dünya 3. Dün­ya Savaşı çıkar mı, yok­sa tüm bölgeye mi ya­yılır, başka hangi ülke­ler dahil olur, vb. diye büyük bir gerginlik içindeyken ve insanlık ABD-İsrail-İran saldırılarına kit­lenmişken arka planda da müt­hiş bir teknoloji etiği mücadelesi sürüyor. Kimse tekno-magazin haberinin ötesine geçemiyor. Oysa burada tartışılan şey bir sözleşme değil: yapay zekanın ölüm emri verip veremeyeceği, kimin izlenip izlenemeyeceği ve buna kim karar vereceği.

Oysa olay, göründüğünden çok daha derin ve kritik. Anlayabil­mek için tablodaki kişilerle ve şir­ketleriyle, yarattıkları teknolojiy­le ilgili gelişmelere tarihi biraz ge­ri sararak bakmakta fayda var. Bu günlere adım adım gelindi. Her şey bir ültimatomla başlamadı.

Mart 2014. Future of Life Ins­titute (FLI — Yaşamın Geleceği Enstitüsü), MIT kozmologu Max Tegmark ve Skype kurucu ortağı Jaan Tallinn tarafından kuruldu. Misyon masum görünüyordu: ya­pay zekanın yarattığı varoluş­sal riskleri azaltmak, regülas­yon geliştirmek, farkındalık yaratmak. Musk danışma kuru­luna girdi; 2015’te 10 milyon do­lar bağışladı. Dünyanın ilk akade­mik YZ güvenliği hibe programı bu parayla başladı. Musk o yıllar­da sahneye çıkıp yapay zekanın “insanlığın en büyük varoluş­sal tehdidi” olduğunu söylüyor­du; FLI onun bu duyarlılığının kurumsal yüzü gibiydi.

Yıllar içinde ise perde aralan­dı: neo-Nazi bir yayın organına hibe teklifi skandalı, araştırma­ları atıfta bulunulan YZ uzman­larının mektubu sahiplenmeme­si, sektör çıkarlarını koruduğu yönündeki suçlamalar “insanlığı kurtarma” söyleminin arkasın­da kimin, ne için konuştuğunu sorgulatır hale geldi. Aslında da­ha LLM’ler (büyük dil modelle­ri) ortaya çıkmadan bu konu tar­tışmalı hale gelmişti. Anthropi­c-Pentagon çatışmasında da aynı soru güncelliğini korudu.

Aralık 2015. OpenAI, kâr ama­cı gütmeyen bir araştırma kuru­luşu olarak Elon Musk önder­liğinde kuruldu. Elon Musk ve Sam Altman eş başkan; Ilya Sut­skever, Greg Brockman ve diğer 9 kurucu da takıma katıldı. Misyon tek cümlede: “Yapay zekayı in­sanlık yararına geliştirmek” idi. Bir milyar dolarlık ilk taahhüt açıklandı. Gerçekte toplanan pa­ra çok daha azdı.

2018. Musk yönetim kurulun­dan ayrıldı. Resmi gerekçe Tesla ile çıkar çatışması. Gerçek: Alt­man’ın reddettiği, tek başına şir­keti yönetme talebi ve stratejik anlaşmazlıklar.

2019. Microsoft 1 milyar do­lar yatırdı. OpenAI “sınırlı kâr” (capped-profit) yapısına geçti. Kuruluş misyonundaki ilk kırıl­ma burada yaşandı.

Aralık 2020. Dario Amodei OpenAI’dan ayrıldı. GPT-2 ve GPT-3 araştırmalarını yönet­miş, Araştırma Başkan Yardım­cısı olarak görev yapmıştı. Kar­deşi Daniela Amodei de güvenlik ve politika ekibini yönetiyordu. İkisi de kurumun hızla ticarileş­mesinden ve Microsoft bağımlı­lığından rahatsızdı.

2021. Kardeşler, eski OpenAI çalışanlarından oluşan 7........

© Dünya