Dünya ekonomisi 2026’ya faiz in­dirimleri beklenti­siyle girmişti. Eylül sonunda karşılaşılan tablo ise tam tersini gösteriyor. Fed po­litika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 3,75–4,00 aralığına, Avrupa Merkez Ban­kası mevduat faizini yüzde 2,50’ye çıkardı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ise politika faizini yüzde 37’de sabit tuttu. Brent petrolün 107 dolara yaklaşmasıyla birlikte, küresel ekonomi yeniden “yüksek ener­ji maliyeti–yüksek enflasyon– yüksek faiz” üçgenine girdi.

Bu tablo, enerji ithalatçısı Türkiye açısından sıradan bir küresel dalgalanma değil; de­zenflasyon programının varsa­yımlarını değiştirebilecek yeni bir stres testidir.

Petrol yalnızca akaryakıt fiyatı değildir

Türkiye’de yıllık tüketici enf­lasyonu ağustosta yüzde 31,51’e geriledi. Ancak enerji fiyatları aynı ayda yüzde 5,46 arttı; hiz­met enflasyonu ise yüzde 40 ci­varında kaldı. TCMB Piyasa Ka­tılımcıları Anketi’nde 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüz­de 29,61’e, 12 ay sonrası beklen­ti yüzde 23,70’e çıktı. Enflasyon düşüyor; fakat beklentiler aynı hızla iyileşmiyor.

Petrolün 107 dolara yaklaş­ması yalnızca benzin ve motorin fiyatlarını yükseltmez. Taşıma­cılıktan tarıma, plastikten kim­yaya, elektrikten lojistiğe kadar bütün üretim zincirini etkiler. Firmaların enerji ve nakliye gi­derleri yükselirken bu maliyet ya fiyatlara yansıtılır ya da şir­ket kârından karşılanır. İlk seçe­nek enflasyonu, ikinci seçenek bilanço ve istihdam riskini bü­yütür. Türkiye’nin 12 aylık cari açığı haziran itibarıyla 38,9 mil­yar dolar seviyesindeydi. Petro­lün uzun süre 100 doların üze­rinde kalması, enerji ithalat fa­turasını artırarak cari açığı ve ülkenin döviz ihtiyacını yeniden yukarı çekebilir. Bu durumda kur istikrarını korumanın mali­yeti de yükselir.

Faiz indiriminin alanı daralıyor

TCMB’nin politika faizi yüz­de 37 olsa da TL ticari kredi fa­izleri yüzde 49,3, ihtiyaç kredisi faizleri yüzde 63 düzeyinde. Bu oranlarla işletmelerin stok, ala­cak ve yatırım finansmanı gide­rek pahalılaşıyor. Finansmana ulaşabilen şirket bile aldığı kre­dinin........

© Dünya