Baz baza: Zirai katma değer, büyüme ve rafineri marjları
“Onların nefretinden daha çok sevebiliriz. Onları kendi oyunlarında yenebiliriz. Bir günlüğüne de olsa… Bir olabiliriz.” maNga
Geçtiğimiz hafta veriler açıklandığında yine pek çok yorumcu “baz etkisi” kartını öne sürdü. TÜİK’in GSYH verisine göre yılın ikinci çeyreğinde tarım, ,3 ile ülkenin en hızlı büyüyen sektörüydü. Geçtiğimiz sene yaşanan zirai don ve kuraklık nedeniyle artışın baz etkisinden kaynaklandığı düşünülebilir. Aslında 8 Haziran tarihli “Kara Toprağın Bereketi” başlıklı yazımızda belirttiğimiz üzere reel tarım katma değeri daha yılın ilk çeyreğinde rekor seviyeye ulaşmıştı. Rekor yalnızca tarlada değil. 17 Ağustos günü “Kasap Et Derdinde” başlığıyla ele aldığımız süt üretimi ve tavukçuluk da zirvede. Bu artış doğrudan geçen yılki zirai don ve kuraklığa bağlanamaz. Bitkisel ve hayvansal üretim birlikte yükseliyor. Baz, oranı büyütür; hacim gerçeği gösterir.
Bazın ötesinde hacim: Tezgâhtan güvene
TÜİK geçtiğimiz hafta fiyat endekslerini de açıkladı. Tüketici tarafında (TÜFE) gıda fiyatları olumlu seyrini sürdürüyor. COICOP 1.1 gıda fiyatları aylık %0,2 gibi cüzi bir düşüşle yatay kaldı. Yıllık gıda enflasyonu da 3,4’e geriledi. Verinin alt kalemlerinde, daha önce dikkat çektiğimiz süt grubu dışında fiyatlar geriledi ya da z-değerleri negatife döndü. COICOP 1.1.4 süt ve yumurta grubu aylık %3,9 arttı. Tereyağını da içeren COICOP 1.1.5 yağ grubundaki yıllık artış ise 7’ye ulaştı. Geçtiğimiz ay sert yükselen yaş sebze fiyatları bir miktar düzeltme yaptı. Bu gevşeme Eylül ayında da sürebilir. Dolayısıyla halk iaşesi, Hürmüz krizine rağmen oldukça elverişli seyrediyor. Üstelik Hürmüz kaynaklı maliyet riskine Karadeniz kaynaklı tedarik riski de eklenmiş durumda. Gıda enflasyonu ile tüketici güveni arasındaki güçlü ters yönlü ilişki burada beliriyor. “Sık karşılaşılan fiyatlar” (salient prices) yaklaşımına göre pazar tezgâhları ile market raflarındaki gevşeme, enflasyon algısını iyileştirirken tüketici güvenini destekliyor.
Tek çeyrekle hüküm verilmez
Piyasanın peşin hükme vardığı diğer........
