menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Baz baza: Zirai katma değer, büyüme ve rafineri marjları

44 0
08.09.2026

“Onların nefretinden daha çok sevebiliriz. Onları kendi oyunla­rında yenebiliriz. Bir günlüğüne de olsa… Bir olabiliriz.” maNga

Geçtiğimiz hafta ve­riler açıklandığın­da yine pek çok yorum­cu “baz etkisi” kartı­nı öne sürdü. TÜİK’in GSYH verisine göre yılın ikinci çeyreğinde tarım, ,3 ile ül­kenin en hızlı büyüyen sektörüy­dü. Geçtiğimiz sene yaşanan zirai don ve kuraklık nedeniyle artı­şın baz etkisinden kaynaklandığı düşünülebilir. Aslında 8 Haziran tarihli “Kara Toprağın Bereke­ti” başlıklı yazımızda belirttiği­miz üzere reel tarım katma değe­ri daha yılın ilk çeyreğinde rekor seviyeye ulaşmıştı. Rekor yalnız­ca tarlada değil. 17 Ağustos gü­nü “Kasap Et Derdinde” başlı­ğıyla ele aldığımız süt üretimi ve tavukçuluk da zirvede. Bu artış doğrudan geçen yılki zirai don ve kuraklığa bağlanamaz. Bitkisel ve hayvansal üretim birlikte yükse­liyor. Baz, oranı büyütür; hacim gerçeği gösterir.

Bazın ötesinde hacim: Tezgâhtan güvene

TÜİK geçtiğimiz hafta fiyat en­dekslerini de açıkladı. Tüketici tarafında (TÜFE) gıda fiyatları olumlu seyrini sürdürüyor. COI­COP 1.1 gıda fiyatları aylık %0,2 gibi cüzi bir düşüşle yatay kaldı. Yıllık gıda enflasyonu da 3,4’e geriledi. Verinin alt kalemlerin­de, daha önce dikkat çektiğimiz süt grubu dışında fiyatlar gerile­di ya da z-değerleri negatife dön­dü. COICOP 1.1.4 süt ve yumurta grubu aylık %3,9 arttı. Tereyağını da içeren COICOP 1.1.5 yağ gru­bundaki yıllık artış ise 7’ye ulaştı. Geçtiğimiz ay sert yükse­len yaş sebze fiyatları bir miktar düzeltme yaptı. Bu gevşeme Ey­lül ayında da sürebilir. Dolayı­sıyla halk iaşesi, Hürmüz krizine rağmen oldukça elverişli seyre­diyor. Üstelik Hürmüz kaynaklı maliyet riskine Karadeniz kay­naklı tedarik riski de eklenmiş durumda. Gıda enflasyonu ile tüketici güveni arasındaki güç­lü ters yönlü ilişki burada beli­riyor. “Sık karşılaşılan fiyatlar” (salient prices) yaklaşımına göre pazar tezgâhları ile market rafla­rındaki gevşeme, enflasyon algı­sını iyileştirirken tüketici güve­nini destekliyor.

Tek çeyrekle hüküm verilmez

Piyasanın peşin hükme vardı­ğı diğer........

© Dünya