Mafyalaşma, çoğu zaman yalnızca kriminal bir olgu gibi ele alınır. Oysa bu, meseleyi yüzeyde bırakmak demektir. Mafya; bir toplumun ekonomik ilişkileri, yaşam biçimleri ve kitlesel davranışları ile toplumsal zihniyeti arasındaki uyumsuzluğun patolojik sonucudur.

Eğer bir toplumda:

• Ekonomik yapı ve üretim ilişkileri değişmiş,

• Günlük yaşam biçimleri dönüşmüş,

• Kitlesel davranış kalıpları başkalaşmış,

ancak buna rağmen:

• Ahlâk,

• hukuk anlayışı,

• meşruiyet algısı,

• dünya görüşü

yerinde sayıyorsa; işte tam bu boşlukta mafyöz yapılar filizlenir.

Bu anlamda mafya, bir neden değil; uyumsuzluğun belirtisi, yani sosyolojik bir urdur.

1. Sicilya Mafyası (Cosa Nostra)

Feodal toprak düzeninin çöktüğü, ancak modern hukuk devletinin henüz kurulamadığı Sicilya’da ortaya çıkmıştır. Devlet yoktur, ama mülkiyet vardır. Hukuk işlemez, ama çıkar çatışması yoğundur. Mafya, bu boşluğu “koruma” adı altında doldurmuştur.

2. ABD’de Al Capone dönemi

1920’lerde alkol yasağı, toplumsal alışkanlıklarla çelişmiştir. Zihniyet değişmemiş, yasa dayatılmıştır. Sonuç: Yeraltı ekonomisi ve mafyalaşma. Yasak kalktığında mafya da gücünü kaybetmiştir.

3. Sovyetler Birliği sonrası Rusya

Devlet ideolojisi çökmüş, piyasa ekonomisi bir gecede dayatılmıştır. Toplumun kitlesel davranışı ve zihniyeti bu hıza uyum sağlayamamıştır. Sonuç: Oligarklar ve organize suç şebekeleri.

4. Osmanlı’nın son dönemi

Merkezi otorite zayıfladıkça, ayanlar ve yerel güç odakları mafyözleşmiştir. Devletin yerine “racon” geçmiştir.

Bu örneklerin tamamında ortak nokta şudur:
 Mafya, devletin çöktüğü yerde değil; devletin işlevini yitirdiği yerde doğar.

Mafya, biyolojideki mutant hücreler gibidir:

• Normal hücre düzeni........

© Dikgazete.com