Her hayatın bilirkişileri: Haber için bir hayatı yağmalamak
Her hayatın bilirkişileri: Haber için bir hayatı yağmalamakH
Kendinize bile itiraf etmekte zorlanacağınız fobileriniz arasında “ölürsem ardımdan ne yazarlar?” var mı? İnsanların hayatlarıyla ilgili hüküm verme iştahımızın ölümleriyle beraber iyice kabardığını bildiğimiz için herhalde, bunun komik sayılabilecek kadar erken yaşlardan itibaren pek çoğumuzun içine yerleşebilen bir kaygı olduğunu düşünüyorum. Şefkat, koruma, uyarma görünümü altında çocukluktan itibaren uzun bir mahkemeye de benzeyen hayatlarımızın, bir de gittikten sonra başkalarınca mühürlenmesi fikrinin doğurduğu ürperti, diyelim.
Dokuz yılı aşkın köşe yazarlığım boyunca uzaktan ya da yakından tanıdığım insanların ardından anma yazıları yazdığım oldu. Çoğunlukla bir tür sorumluluk duygusuyla: “Değeri bilinsin.” Ne kadar özenli olmaya çalışırsak çalışalım bu tür yazılar bir cümlesiyle olsun maksadı aşabilir. Muhakkak ki benim de hatam olmuştur. Yine de hakkında yazdığım insanları daha çok ‘yaşayan‘ yanlarıyla anlatabildiğimi umarım.
Kültürümüzün şöyle bir özelliği vardır: Derli toplu ölmemiz beklenir. Evden çıkarken düzgün iç çamaşırı giymek gibi esasen insanın kendine saygısı, özeniyle ilgili bir davranışın ucu bile çoğunlukla ‘ya bir araba çarpar/kafana saksı düşer/bir silahlı saldırının ortasında kalırsan el âlem ne düşünür!‘e bağlanır. Sadece bu değil, gece yatmadan önce mutfağı toplamayı, yolculuğa giderken evi derli toplu bırakmayı öğütlerken kültürümüzün derdi yine çoğunlukla budur: Başımıza bir şey gelirse bizi bulanlar, ambulanstakiler, komşular, eve girmek zorunda kalan uzak yakın akrabalar hakkımızda ne düşünür, ne der. Allah korusun, insan kendi ölümünün ardından el âleme rezil olmasın yeter…
Hayatımızı hep bu bilgiyle yaşarız: Bir gün ansızın ölebileceğimiz ve evimizin, bedenimizin, çekmecelerimizin, masamızın üstünde bıraktığımız çerçöpün başkalarının bakışına açılacağı ihtimalini hesaba katmamız beklenir. Ülkemizde insan ölüme bile büyük bir mahalle baskısıyla hazırlanır. Şunu demek de aklımıza gelmez mesela: “Benim hayatım bitiyorken senin benim ojemle, saç dibimin gelmesiyle, evimin düzeniyle alakalı ileri geri hükümlerinle mi uğraşacağım, a hadsiz!”
Serhat Kılıç’ın evinde hayatını kaybetmiş halde bulunmasının ardından yapılan haberleri izleyip okurken bütün bunları yeniden düşündüm.
Çok yetenekli bir oyuncu ve çok sevilen bir insan 51 yaşında hayatını kaybetmiş. Onu evinde cansız bulan sevgilisi şok içinde, ayakta durmakta güçlük çekerken bilgisine başvurulmak üzere karakola götürülüyor. Arkadaşları da en savunmasız, en acılı anında görüntülenmesini önlemeye çalışıyor. Kameralarsa, görülmemesi için uğraşılan şeyi görmek, yüzünü yakalamak, acısını kayda geçirmek için uğraşıyor ve bu korkunçluk bize ‘haber‘ diye seyrettirilebiliyor.
Olay yeri ve mahremiyetin yağmalanması
Ardından oyuncunun evi açılıyor önümüze: Dağınıklık, boş şişeler, ilaçlar, sigara sarımında kullanılan kâğıtlar… Bir masa ya da oda, o evde yaşayan insanın haberi olmadan hazırlanmış bir dekor gibi inceleniyor. Her nesneye taşıyabileceğinden fazla anlam yükleniyor, tık getirmesi muhtemel bütün tuşlara basılıyor. Madde kullanımından intihara, depresyondan yalnızlığa ve terk edilmişliğe kadar, hiçbir resmi bulguya dayanmayan ihtimaller dolaşıma sokuluyor. Sanatçının ölüm nedeni henüz belirlenmemişken evinde bulunan her şey ölümünün açıklaması olarak kanıt gibi yan yana diziliyor. ‘Şüpheli ölüm‘ ifadesi de yapılacak adli incelemeye ilişkin bir kayıt olmaktan çıkıp, içinde her türlü karanlık ihtimali taşıyan parlak bir haber başlığına dönüşüyor.
Halbuki sigara kâğıdı bazen sigara kâğıdı, boş şişe daha önce içilmiş içkinin şişesi, dağınık bir ev de yalnızca dağınık bir evdir. Bir insanın nasıl öldüğünü masanın üzerindeki eşyalara bakarak anlayabilseydik Adli Tıp’a, otopsiye, toksikoloji incelemesine hiç ihtiyaç kalmazdı. Hepimiz üç beş fotoğrafa bakıp ölüm nedeni tayin edebilirdik.
Üstelik aynı fotoğrafa bakan herkes kendi zihnindeki hikâyeyi görüyor. Birinin sıradan hayat belirtisi sayacağı şey başkası için çöküşün kanıtı, bir başkası için suçun işareti olabiliyor.
Hadsizlik ve vahşet o dereceye vardı ki, oyuncunun kız arkadaşının perşembeden beri kendisinden haber alamadığını söylemesi bile bu iştahlı yorum faaliyetinden payını aldı. Neden daha önce gitmemişti? Niye kapıyı pencereyi kırdırmamıştı? Buradan bir ilgisizlik, terk edilmişlik, kimsesizlik hikâyesi çıkar mıydı? İnsaf yahu. Aralarında ne konuşulduğunu, birkaç gün görüşmemenin ilişkileri içindeki anlamını, o günlere ait koşulları bilmiyoruz. Bildiğimiz tek şey, oyuncuyu evinde bulan kişinin sevgilisi olduğu, yaşadığı şokun ortasında kameraların önünden geçirilmek zorunda kaldığı ve bu görüntülerin........
