Barış için karşı tarafı beklerkenB

Geçtiğimiz gün, Kıbrıs’ın ara bölgesindeki Pile köyünde düzenlenen Barış Festivali’nde kadehler kalktı; zeybek ve sirtaki yan yana oynandı. Neredeyse birleşik Kıbrıs’ın gayriresmi marşına dönüşen Dillirga şarkısı da festivalde yankılandı. Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman ve Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis’in yanı sıra, adanın her iki tarafında da yakınlaşmayı savunan siyasetçiler oradaydı. Ortaya çıkan manzaralar etkileyiciydi. Özellikle de son aylarda karşılıklı suçlamaların öne çıktığı, en küçük konuda bile uzlaşma sağlanamadığı düşünüldüğünde.

Ancak bu tür buluşmaların bir riski de var. Sahada somut adımlarla desteklenmezse, insanların yalnızca liderlere değil, yakınlaşmayı savunan siyasete duyduğu güveni de zedeleyebilir. Zamanla barış festivalleri, sonuç üretmeyen bir siyasi ritüele dönüşebilir.

Erhürman’ın geçtiğimiz günlerde Rumca yayımlanan Politis gazetesine verdiği söyleşiyi de bu çerçevede okudum. Söylediklerinin önemli bir bölümü makul. Özellikle geçmiş müzakerelerde sağlanan yakınlaşmaların yeniden sıfırdan ele alınmaması gerektiği yönündeki ısrarını anlıyorum. Dönüşümlü başkanlık konusunda Hristodulidis’ten netlik istemesi de anlaşılır.

Kıbrıs sorununu yakından izlemeyen okurlar için kısa bir açıklama yapmakta yarar var. Dönüşümlü başkanlık, kurulması öngörülen iki toplumlu federal devletin başkanlığının belirli dönemlerde Kıbrıslı Türk ve Kıbrıslı Rum siyasetçiler arasında el değiştirmesi demek. Amaç, nüfus bakımından daha küçük olan Kıbrıslı Türk toplumunun federal yönetimde kalıcı bir azınlığa dönüşmesini önlemek. Bu düzenleme, siyasi eşitlik ilkesinin temel güvencelerinden biri. Ancak dönüşümlü başkanlık yalnızca bir müzakere yöntemi değil, kurulacak devletin yürütme yetkisinin nasıl paylaşılacağıyla ilgili esaslı bir anayasal düzenleme. Bunun müzakereler başlamadan kabul edilmesini şart koşmak, adına metodoloji dense de fiilen bir ön koşul yaratıyor. Geçmiş yakınlaşmaların korunmasını istemek başka, bunların tek tek kabulünü görüşmelerin başlamasının şartı haline getirmek başka.

Güven artırıcı önlemler de pazarlığın esiri

Asıl dikkatimi çeken, Erhürman’ın güven artırıcı önlemlerle ilgili söyledikleri oldu. Her konunun bir al-ver pazarlığına dönüştürülmemesi gerektiğini söylüyor. Buna katılıyorum. Ancak söyleşinin genelinde yine karşı taraftan beklenen yanıtlar, kabul görmeyen öneriler ve değişen talepler öne çıkıyor.

Görünen o ki, güven artırıcı önlemler de esas müzakereleri yıllarca felç eden ‘ya hep ya hiç’ anlayışının esiri olmuş durumda.

Kıbrıs’ta güven artırıcı önlemler denildiğinde, iki taraf arasında yeni geçiş kapılarının açılmasından mayınlı alanların temizlenmesine, ortak güneş enerjisi projelerinden kültürel mirasın korunmasına uzanan........

© Diken