Düşünmeyi bırakmamalıyızD

Yapay zekâ hayatımıza girdiğinden beri bu yeni oyuncağı çok seven, her gün tepe tepe kullanan ve anlayabildiğim kadarıyla da faydalarını savunanlardanım.

Öte yandan insanların artık ancak bir makine tarafından yapılamayan ve fark yaratan becerilerde kendini geliştirerek ayakta kalabileceğine inanıyorum.

Dünyada artık böyle insanlara daha çok ihtiyaç duyulacağını düşünüyor, bunun için kafa yoruyor, çok çalışıyor ve bir de üstüne yazıyorum.

Buraya kadar her şey yolunda görünüyor.

Ama içimi kemiren bir şey var.

Sanırım büyük bir problemle karşı karşıyayız.

Bir-iki örnekle meramımı anlatmaya çalışayım müsaadenizle.

Anlatmak istediğim konuda tarihte bazı eşikler var.

Mesela hesap makinesi bir eşik.

Hesap makinesi peydahlanalı beri insanlar da kâğıt kalemle, yani kafalarıyla hesap yapma alışkanlığını yavaş yavaş bıraktılar bence.

Bugün toplumun büyük bir kısmının iki basamaklı sayıların ötesinde, değil kafasından, kâğıt üstünde bile hesap yapabileceğinden şüpheliyim.

Bence bu bir eşikti, ama bugün hissettiğim ve yazmak istediğim kadar büyük bir problem değildi.

Hesap makinesi o günlerde işlemi bizden aldı belki ama işin düşünme kısmı hâlâ bizde kalmıştı; hangi sayıyı hangisiyle çarpacağımıza hâlâ biz karar veriyorduk, bugün bile öyle gibi.

Mesela GPS başka bir eşik.

Bugün özellikle genç arkadaşlarımın bir yere giderken kafasında bir rota çizdiğini pek sanmıyorum.

Demiyorum ki yönünü güneşten, denizden ya da bir binadan bulsunlar, bahsettiğim basit bir oryantasyon bilgisi.

Taksim’e gideceğim, şuradan ve şuradan geçsem ve şuranın da arkasından dolaşsam, bu saatte bu trafikte daha rahat giderim hesabı.

Telefon “Sağa dön” diyor sağa dönüyorlar,  “Sola dön” diyor sola dönüyorlar.

Ben de faydalanıyorum ama nispeten daha az trafikli yolu öğrenmek ve gitmek için kullanıyorum, olmasa da kala kalmam orta bir yerde.

Platon’un anlattığına göre Sokrates yazı fikrine karşıymış.

Yazının insanın hafızasını tembelleştireceğini, insana bilginin kendisini değil görüntüsünü vereceğini söylermiş.

Sokrates’in bu itirazını bile bugün yazı sayesinde bilebiliyoruz ama bugün çoğumuz kendi numaramız dışında tek bir telefon numarası bile bilmiyoruz mesela.

Saat gelince insanlar zamanı güneşten okumayı bıraktı.

Matbaa gelince ezber gitti.

Fotoğraf geldi, gördüğümüzü hatırlamak yerine çekmeye ve basmaya başladık.

Mesela yapılan araştırmalar, fotoğrafını çektiğimiz şeyleri daha az hatırladığımızı gösteriyormuş.

Klavye geldi, el yazısı gitti.

Bildirimler geldi, odaklanma ve sabır kalmadı.

Her birinde iyi bir şey kazandık derken, iyi bir şeyler de verdik sanki.

Her birinde kıyametin kopacağını söyleyenler olmuş derler ama kıyamet falan da kopmadı.

Şimdi de eşik yapay zekâ ve “Buna da alışırız” diyor birileri.

Ama bu sefer çok önemli bir fark var ve beni korkutan da işte bu fark.

Bugüne kadarki bütün araçlar üzerimizden bir iş aldı ya da işimizi kolaylaştırdı.

Hesap makinesi işlemi, GPS yolu, saat zamanı, rehber numarayı.

Ama düşünen hep bizdik ve biz kaldık tarih boyu.

Hangi işlemi yapacağımıza, nereye........

© Diken