Demokratska unija Roma predala je danas, 8. aprila, na Svetski dan Roma, inicijativu Skupštini grada Niša za izgradnju spomenika posvećenog Romima, koji bi bio „trajni simbol identiteta, istorije i doprinosa romske zajednice našem društvu“.

Lepo i opravdano – doprinos Roma kulturi „na ovim prostorima“, kao i njihova društvena uloga i istorija koji su sa njim,“prostorom“, povezani, nisu samo kompleksni, već i nepobitni.

Nije zgoreg na ovakav Dan podsetiti da su se prvi Romi naselili na „ovim prostorima“ još u 16. veku, za vreme Otomanskog carstva, te da su u to vreme često živeli u odvojenim naseljima, takozvanim „cigan- malama“. Uprkos prilično velikim istorijskim prazninama, izvesno je da su od tada do danas bili prinuđeni na adaptaciju sa većinskim etnosima i kulturama, koju su između ostalog pratili segregacija, asimilacija i predrasude. Tokom Drugog svetskog rata u Jugoslaviji su, uz Srbe i Jevreje, bili među ključnim žrtvama nacista.

Mada je, kako se to navodi u jednom zborniku SANU, „romskost suštastveno otelotvorena u duhovnim umotvorinama – mitovima i legendama, predanjima i pričama, pesmama i pripovetkama, zagonetkama i bajkama – upamćenim a ne beleženim i vazda prenošenim s kolena na koleno“, zbog čega ima romologa koji smatraju da je jedan od prioritetnih zadataka rekonstrukcija romske kulture, doprinos pripadnika tog etniciteta ovdašnjoj savremenoj kulturi je prilično vidljiva.

Romska muzika, svakako, nije samo vrhunac Sabora trubača u Guči, ili „lični brend“ Bregovića, već deo mejnstrim kulture u Srbiji.

Zar iko imalo ozbiljan kompozitora Zorana Mulića, književnika Slobodana Berberskog, pesnika Jovana Nikolića, multimedijalnog umetnika Zorana Tairovića, pozorišnog delatnika Zorana Jovanovića, opersku divu Natašu Tasić Knežević, bend Kal, Zejnu ili neke od afirmisanih hip hop sastava može........

© Danas