Prof. Dr. Suat Sinanoğlu 1980 yılında yazdığı Türk Hümanizmi adlı eserinin önsözünde “Zihin yapısına ilişmeden hiçbir toplumda hiçbir önemli yenilik beklenemez. Atatürk bu hakikati biliyordu. Onun için devrimin insan aklına güvenen yeni bir toplum yaratmayı amaçladığını kesinlikle ileri sürebiliriz” der. Sinanoğlu’nun değindiği gibi, Atatürk döneminde laik ve çağdaş bir Türk toplumu oluşturma yolunda atılan adımlar ülkenin asla değişmeyecek yönünü belirleyen Aydınlanma hamlesidir.

Erken Cumhuriyet dönemi kültür politikaları anlamında önemli bir girişim 1932’de bizzat Atatürk’ün sosyal ve kültürel anlamda bir devrim gerçekleştireceğine inandığı Halkevleri’nin kurulmasıdır. Demokrat Parti tarafından 1951’de kapatılan Halkevleri genç kuşakları tiyatronun parlak ışığıyla beslemiştir yıllar boyunca. Bu dönemin kültür politikaları anlamında bir diğer önemli çalışması Tercüme Bürosu’dur. 1940 yılında, Cumhuriyet Halk Partisi Celal Bayar kabinesinde maarif vekili olan Hasan Âli Yücel’in girişimleriyle kurulan Tercüme Bürosu dünya klasiklerinin Türkçeye çevrilmesini sağlayan geniş çaplı bir projedir. Yunan ve Latin klasikleri, Doğu’nun ve Batı’nın felsefi eserleri, ünlü tiyatro yapıtları dilimize çevriliyor ve hepsinin önsözünde Hasan Âli Yücel’in şu sözlerine yer veriliyordu: “Hümanizma ruhunun ilk anlayış ve duyuş merhalesi insan varlığının en müşahhas şekilde ifadesi olan sanat eserlerinin benimsenmesiyle başlar.” Tercüme Bürosu’nun kurucu üyelerinden Ankara Üniversitesi DTCF İngiliz Edebiyatı hocalarından, çevirmen ve eleştirmen Orhan Burian da Türkiye’nin hümanist düşünceye kendi içinde bulunduğu koşulların gerektirdiği şekilde varacağını........

© Cumhuriyet