Geçtiğimiz yıl, dünyanın en önemli tıp dergilerinden biri olan New England Journal of Medicine’da, çok sayıda bilim insanı ve farklı kurumlardan uzmanın katkısıyla bir değerlendirme makalesi yayımlandı. (1)

Makalede çocukların sentetik kimyasallara yaygın biçimde maruz kaldığı, bu maruziyetin çeşitli çocukluk çağı hastalıklarıyla ilişkilendirildiği, çocukları kimyasallardan korumaya yönelik yaklaşımlarının yetersiz kaldığı ve çocukların korunması için kimyasal madde kullanımına düzenleme getiren sistemde kapsamlı değişikliklere ihtiyaç olduğu belirtiliyor.

Sentetik kimyasal, doğada kendiliğinden oluşan bir maddeyi ifade etmekten ziyade, insanlar tarafından kimyasal süreçler kullanılarak üretilmiş veya doğal olarak bulunmayan bir kimyasalın laboratuvar ya da endüstriyel ölçekte sentezlenmiş biçimini ifade eder.

“Sentetik” kelimesi üretilen kimyasal maddenin “toksik” olduğu anlamına gelmez. Bir kimyasalın sentetik olması onun mutlaka zararlı olduğu anlamına gelmediği gibi, doğal olması da güvenli olduğu anlamına gelmez. Toksisite, maddenin dozuna, maruziyet yoluna, maruziyet süresine, kimyasal özelliklerine ve organizmanın özelliklerine bağlı olarak değerlendirilir. Ancak makalede çocukların sağlığı açısından zararlı etkilerle ilişkilendirilen sentetik kimyasalların toksik özellik taşıdığı söylenebilir.

Makale çok önemli tespitler içeriyor o nedenle geniş bir özet ve değerlendirme yapacağım.

Kayıt sistemi ve güvenlik testleri yetersiz

Makaleye göre dünya genelindeki kimyasal envanterlerinde yaklaşık 350.000 kimyasal madde ve kimyasal karışım bulunuyor. Ancak bu devasa sayının yanında, söz konusu kimyasalların çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerini ve zararlarını gösteren bilimsel veriler neredeyse yok denecek kadar az.

Örneğin, piyasadaki sentetik kimyasalların ’sinden daha azının toksisite açısından test edildiği, bebek ve çocuklar üzerindeki toksik etkiler bakımından test edilenlerin ise daha da az olduğunu belirtiliyor. Çocukların gündelik hayatta birden fazla kimyasal maddeye maruz kalması da riskleri belirlemeyi güçleştiriyor.

Bu düzeydeki veri eksikliği, bir kimyasalın piyasada bulunmasının veya hakkında toksikolojik verilerin mevcut olmasının, çocukların sağlığı açısından oluşturabileceği risklerin yeterince bilindiği anlamına gelmediğini göstermektedir.

Çocuk sağlığındaki ağır bilanço

Makalede, sentetik kimyasalların ve plastik üretimindeki devasa artışın, çocuklarda görülen kronik hastalıklar üzerindeki kritik etkileri de inceleniyor.

Sentetik kimyasallar, çocuklarda günümüzdeki temel hastalık ve ölüm nedenleri olan bulaşıcı olmayan kronik hastalıkların (Noncommunicable diseases - NCD) artışıyla doğrudan ilişkili. (2)

Makalede de son 50 yılda çocuklarda bu hastalıkların görülme sıklığında yaşanan büyük artışların toksik kimyasallara maruz kalmakla yakından ilişkili olduğu vurgulanıyor.

Bu konuda öne çıkan bazı değerlendirmeler şöyle:

·  Çocukluk........

© Agos