Yapay zekâ üzerine yürüyen tartışmalar giderek iki uç anlatı arasında sıkışıyor. Geçtiğimiz günlerde izlediğim, ülkemizde organize edilen Yuval Noah Harari’nin bir Webinarında da izleyicilerden gelen soruların önemli bir bölümünün bu eksende yoğunlaştığını fark ettim: Yapay zekâ insanlığın sonunu mu getirecek, yoksa bizi eşi görülmemiş bir refah dönemine mi taşıyacak? Bir tarafta süper zekâların kontrolü ele geçirdiği kıyamet senaryoları, diğer tarafta özellikle Elon Musk’ın vurguladığı çalışmanın zorunluluk olmaktan çıktığı teknolojik altın çağ vaadi. Bu iki anlatı birbirine zıt gibi görünse de aynı düşünme biçimini paylaşıyor: Teknolojiyi toplumsal bağlamından koparıp kendi başına tarih yapan bir özneye dönüştürmek. Oysa modern toplumların dönüşümü tekil teknolojilerin değil, onların yer aldığı sosyo-teknik sistemlerin ürünüdür. Bu nedenle yapay zekâyı anlamanın yolu onu ya kurtarıcı ya da felaket olarak görmekten değil, aşırılıkların neden kalıcı olmadığını açıklayan daha soğukkanlı bir kavramsal çerçeveden geçiyor. İstatistikte “regresyon etkisi” olarak bilinen ortalamaya dönüş eğilimi, bugün yapay zekâ tartışmalarında yaşadığımız salınımı anlamak için güçlü bir metafor sunuyor.

Regresyon etkisi bize uç değerlerin kalıcı olmadığını söyler. Aşırı iyimserlik de aşırı karamsarlık da zamanla daha karmaşık bir dengeye doğru çekilir. Teknoloji tarihi bu açıdan tekrarlarla doludur. Elektrik, otomobil, radyo, televizyon, internet ve sosyal medya ortaya çıktıklarında ya toplumu çürütecek ya da insanlığı özgürleştirecek araçlar olarak sunuldular. Hepsi de toplum üzerinde çok önemli dönüştürücü etkiler yarattılar. Fakat hiçbiri bu iki uçtan birine yerleşmedi. Gündelik hayatın görünmez altyapısına dönüştüler. Yapay zekâ da büyük olasılıkla benzer bir patika izleyecek. Bunun nedeni teknolojik gelişmenin doğrusal olmaması kadar,........

© 12punto