Asteriks’in, Red Kit’in, Pıtırcık’ın Babası René Goscinny 100 Yaşında

Paris’te doğdu, Buenos Aires’te büyüdü, New York’ta gençliğini geçirdi. Sempé, Uderzo ve Morris gibi büyük çizerlerle çalıştı; Astérix, Petit Nicolas ve Lucky Luke’un dünyalarını kurdu. Kalp krizi geçirerek 51 yaşında hayata veda eden  René Goscinny 100. doğumgününde  hâlâ bize aynı şeyi söylüyor: Hayata gülümseyerek bakın. (Foto: C. Kuzgunkaya/ 2022 Angoulême Goscinny sergisinden)

Bir şehrin simgesi üzerinde, gecenin karanlığında Astérix beliriyor ardından Obélix. Birkaç saniye sonra Romalılar. 14 Ağustos akşamı da Buenos Aires’te Obelisco’nun üzerinde dolaşacak bu görüntüler, bir çizgi roman sergisi değil. Tangonun başkenti çocukluğunu sokaklarında geçirmiş bir adamın, René Goscinny’nin yüzüncü yaşını kutluyor. Obelisco’nun üzerinde Obélix, tam Goscinny’e yaraşacak bir mizah.

Goscinny 14 Ağustos 1926’da Paris’te doğdu. Ancak onun hikâyesini yalnızca Fransız bir yazarın hikâyesi olarak okumak yanıltıcı olur. İki yaşındayken Rus ve Polonya Yahudi’si ailesiyle Buenos Aires’e taşındı (90 yıl sonra kahramanlarının yansıtılacağı Obelisco, 1936’da o henüz on yaşındayken yapıldı, belki de inşaatını izlemiştir) ve 1945’e kadar burada yaşadı. Sonra Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti; ardından Avrupa’ya döndü. Hayatının coğrafyası bile onun mizahını açıklamaya yetiyor: Goscinny dünyaya hiçbir zaman yalnızca içeriden bakmadı. Belki de bu yüzden Fransız toplumuyla bu kadar rahat dalga geçebildi.

Bir çizer değil, çizgi romanın yazarı

Goscinny’nin önemini anlamak için onu yalnızca Astérix’in yaratıcısı olarak görmek eksik kalır. Onun asıl dehası, çizerlerin çizgi üzerinden anlatacağı hikâyeyi, karakterleri ve mizah dünyasını yazıyla kurabilmesiydi. Bu nedenle kariyeri boyunca birbirinden farklı tarzlara sahip çizerlerle ortaklık kurdu.

Jean-Jacques Sempé ile yaptığı iş birliği bunun en zarif örneğiydi. Le Petit Nicolas’da Sempé’nin sade, naif ve hareketli çizgileri ile Goscinny’nin çocuk dünyasını yetişkinlerin dünyası kadar karmaşık gören metinleri birbirini tamamladı. Nicolas’ın maceraları ne yalnızca Goscinny’nin metniydi ne de yalnızca Sempé’nin çizgileri. İkisinin arasında doğan üçüncü bir dünyaydı.

Albert Uderzo ile ortaklığı ise çok daha büyük bir ölçekte gerçekleşti. 1959’da Pilote dergisinde yayımlanan Astérix le Gaulois, kısa sürede Avrupa’nın en önemli çizgi romanlarından birine dönüştü. Uderzo çiziyor, Goscinny yazıyordu. Ancak roller bundan ibaret değildi: Karakterlerin kişilikleri, isimleri, kelime oyunları ve hikâyelerin ritmi birlikte gelişiyordu.

Roma ordusu bazen merkezi devletin, bazen bürokrasinin, bazen de kurumsal ciddiyetin karikatürüydü. Küçük Galya köyü ise yerelliğin, dayanışmanın ve bağımsızlığın sembolüydü. Ama Goscinny hiçbir tarafı bütünüyle masum bırakmıyordu. Galya köyünde de açgözlülük, dedikodu, kibir, erkeklik gösterileri ve iktidar mücadeleleri eksik değildi. Astérix’in başarısının sırrı da burada yatıyordu. Goscinny, antik Galya’yı modern Fransa’nın aynasına çevirmişti.

Bugün Fransa’da sağcı, solcu, liberal, faşist, liberal bütün toplumun sevdiği ender karakterlerden birisinin Astérix olması tek başına ayrı bir yazı konusu olabilir. İsterseniz milliyetçi, isterseniz anti-emperyalist gerekçelerle onu sevmeniz mümkün. Goscinny’nin kendisini belirli bir siyasi ideolojiye yerleştirmekten çok, ideolojilerin ve iktidarların kendilerini fazla ciddiye almalarıyla dalga geçtiğini söylemek de yanlış olmayacaktır.

Lucky Luke: Morris’in çizgilerine Goscinny’nin mizahı

Goscinny’nin çalışma arkadaşları arasında Albert Uderzo ve Sempé kadar önemli bir başka isim de Belçikalı çizer Morris’ti. Morris’in yarattığı Lucky Luke, 1940’ların sonunda zaten tanınan bir karakterdi. Ancak Goscinny’nin 1950’lerin sonlarından itibaren seriye senaryo yazarı olarak katılması, karakterin mizahını belirgin biçimde değiştirdi. Kovboy hikâyeleri giderek daha........

© yetkinreport.com