Ukrayna’dan sonra İran Örneği: Erdoğan, İnönü Siyaseti İzlemeye Başladı

(Foto: 1936 Montrö anlaşması ertesinde Türk ordusunun daha önce askersizleştirilmiş olan Boğazlar Bölgesini kontrol altına alması/ İnönü Vakfı Arşivi)

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın Rusya-Ukrayna savaşı örneği ardından ABD-İran çatışmasında izlediği diplomasi çizgisi giderek İkinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün İkinci Dünya Savaşı boyunca izlediği diplomasi çizgisine benzetmeye başladı.

İnönü gerek Almanya gerek İngiltere-ABD ve gerekse Sovyetler Birliğinden gelen savaşa kendi saflarında katılma baskısına karşı izlediği “aktif tarafsızlık” siyasetiyle Türkiye’yi savaşın yıkımından korumayı başarmıştı.

Koşullar aynı değil; o zaman Türkiye askeri, mali ve insan kaynağı açısından çok daha güçsüz bir konumdaydı. İnönü’nün elinde jeopolitik konumunu kaldıraç olarak kullanan Lozan ve Montrö deneyiminden geçmiş diplomatik manevra yeteneği dışında pek bir şey yoktu. Bugün Erdoğan’ın elinde -hazırlık diplomasisi yine İnönü tarafından yapılmış olan- NATO ittifakı, Avrupa’ya sanayi ihracatı yapabilen ekonomik kapasitesi, kendi döneminde yeniden canlandırılıp savunmada dışa bağımlılığı azaltan askeri sanayi gibi avantajları var. Yine de Erdoğan’ın, bir dönem izlediği ideoloji merkezli dış politikadan reel politikaya -belki çok geç olmadan- dönüşünü, ulusal beka merkezli İnönü siyasetinin yeni bir sürümü, 2.0 sürümü olarak değerlendirmek mümkün.

Erdoğan Siyaseti, İnönü 2.0 mı?

Geçenlerde Ankara’da Global İlişkiler Forumunun “Küresel Kırılmalar Ortasında Türkiye İçin Riskler ve Fırsatlar Çalıştayı” vardı. Toplantı kuralları gereği kimin ne söylediğini yazamıyorum. Ama en önemli saptamalardan biri Türk dış politikasının ideoloji merkezli politikadan reel politikaya dönüşünün 2022’de Rusya’nın Ukrayna’ya saldırmasıyla başladığı oldu.

Türkiye’nin 24 Şubat 2022’da başlayan Rusya’nın Ukrayna saldırısının hemen ardından, mimarı İnönü olan 1936 Montrö Boğazlar Sözleşmesine dayanarak, İstanbul Boğazını savaş gemilerine........

© yetkinreport.com