Demokratik ve Sosyal Belediyecilik konulu Yerel Yönetimler Sempozyumunda ele alınan konut sorunundan söz etmeyi sürdürüyorum. 10 Aralık 2025 günü “Belediye Başkanları Özel” oturumunda Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen, seçildiği tarihten itibaren yaptıkları üzerine konuştu. Konuşmasında kiralık konut yapma isteğine ve çabasına ilişkin açıklamasına dikkat çekmek istiyorum. İçeriğine ilişkin yeterli bir bilgi alamamış olsak dahi temel amacın kiralık konut üretimine yönelik olduğunu açıklamıştır. Bu nedenle “kiralık konut üzerine belediyeler ne yapabilir?” sorusunu dillendirelim.
Sempozyumda, çok sayıda bildirinin konusunu “konut” oluşturuyordu. Her birini, tek tek analiz etmek olanaklıdır. Ama bir bütün olarak “konut” sorunu, “konut” hakkı, “barınma” hakkı üzerinden irdeleyerek soruya yanıt arayalım.
***
Barınma, her bir bireyin yaşam hakkının bir parçasıdır. En temel, vatandaşlık hakkıdır. Barınma hakkı, konut hakkını da içerir. Devlet, her bir vatandaşının barınma sorununu çözmek zorundadır. Hem kira, hem de konut bedelleri insanların önündeki en güncel ve yaşamsal bir sorundur. Bu sorunun, gelir dağılımı bozukluğuna değin uzanan nedenleri vardır. Yapı sisteminin, konut yapıcılarının insafına kalması, kârlarını en üst düzeye çıkarmak için kısıtlı sayıda konut üretmeleri de sayılabilir. Arsa maliyeti, lüks konut yapımı gibi birçok sorun daha sıralanabilir.
Son 50 yılı aşkın bir süre içinde başlangıçta TOKİ'nin alt gelir gruplarına konut yapma ve konut kredisi verme üzerine kurulduğunu ve faaliyet gösterdiğini biliyoruz. Ancak, kurulduğu tarihteki amacı ve uygulamaları ile son 24 yıldaki amacı ve uygulamaları arasında 180 derecelik bir fark vardır. Kurulduğu dönemdeki kredi ve konut yapma politikası da eleştirilebilir ama ikinci yarıdaki TOKİ'nin Arsa Ofisi, Emlak Bankası ile birleştirildiğini,........

© Yeşilgiresun