Ne Mutlu Yunus Emre’nin Yön Verici ve Uyarıcı

Telmihlerden Ders Alanlara

Yunus Emre, engin dünya görüşü, geniş kültürü, şiirlerine odak olarak belirlediği insan ve sevgi konusunu yeri geldiğinde uhrevi, yeri geldiğinde dünyevi konulara telmih düşürerek, dili kullanılabilecek en ustaca söyleyişlerle kullanıp, yüzyıllar içinde özünden bir şey yitirmeden günümüze ulaştırmıştır.

Telmih, söz arasında bir kıssayı, bir atasözünü ya da bir olayı işaret etme sanatıdır.

Uş yine nazar oldu bizim canımıza

Muhammed bünyad vurdu dîn ü imanımıza

diyen Yunus, Hz. Muhammed'e ve İslamiyetin doğuşuna telmih yapmış;

Peygamberler serveri din direği Muhammed

Gör ne gevherler komuş bu bizim kânımıza diyerek İslamiyetin şartlarını hatırlatmıştır.

Hak yarattı göğü ol Ahmed'in dostluğuna

Levlak ona delil oldu, onsuz yer gök var olmadı

diyerek Levlake Levlak (Sen olmasaydın yeri göğü yaratmazdım) hadisesini hatırlatıp güzel bir telmih yapmıştır.

Mısrın ıssı sultân benim

deyişinde Yakup'un oğlu Yusuf'un kardeşleri tarafından kuyuya atılması, Mısır'daki kıtlıkta kardeşlerinin buğday çuvalına altın tası gizlice koyması ve sonunda Mısır'da en yüksek yere geçmesi, maliye bakanı olması olaylarına işaret edilerek telmih yapılmıştır.

Gitmez âşık gözünden hergiz mâşuk hayali

Nitekim Zelha verir Yusuf'un nişanını

deyişleri ile de dünyanın en güzel insanı olarak bilinen Yusuf Peygamber'in kıssasını anlatan Yusuf u Zeliha hatırlatılmaktadır.

Süleyman kuş dilin bilir dediler

Süleyman var Süleyman'dan içeri

Ben kuş dilin bilirim

deyişlerinde Allah tarafından kendisine birçok mucizeler verilmiş olan, kuşlarla ve çeşitli hayvanlarla konuşan, onların dilini anlayan Süleyman Peygamber ve mucizeleri hatırlatılarak telmih yapılmaktadır.

İsmail'e çaldım bıçak

Bıçak bana kâr etmedi

Koç ile kurbandayıdım

deyişinde İbrahim Peygamber'in, oğlu İsmail'i Tanrıya olan adağını yerine getirmek için kurban etmek istemesi sırasında bıçağın İsmail'i kesememesi, o esnada Tanrı tarafından gökten bir koç indirilerek koçun kurban edilmesi olayına telmih bulunmaktadır.

Kurtlar doyurup geldim

biçimindeki söyleyişinde sabır timsali olan Eyyub Peygamber'in Tanrı tarafından imtihan edilmek için malının mülkünün elinden alınması, evlatlarının birer birer öldürülmesi, vücudunda yaralar açılması ve yaralara kurt düşmesi, yine de sabretmesi olayına telmih........

© Yeniçağ