Ulusları oluşturan temel unsurlardan birisi de kültür dediğimiz maddi ve manevi değerlerdir. Dil, gelenek, görenek, inançlar, sanat ve edebiyat bir toplumun geçmiş yüzyıllardan akıp gelen değerleridir. Gelenekler ve görenekler gibi toplum üzerinde etkin birer yaptırım gücü bulunan kültürel öğeler, ortak geçmişi olan dünya halklarını bir arada tutan önemli ritüellerdendir.

Tüm Türk toplumlarının en önemli değerlerinden biri olan nevruz, Türk dünyasının engin coğrafyasında yaşayan Türk kökenli toplulukların pek çoğu tarafından yaygın olarak kutlanan bahar bayramıdır. Nevruz, yani Farsça "Yeni Gün" adını taşıyan bahar bayramı, insan ruhunun doğadaki uyanışıyla birlikte bayram coşkusuyla kutladığı, günümüz Türk dünyasının ortak kültür mirası olan bir ritüeldir.

Nevruz, güneşin koç burcuna girdiği gün olup miladi 21 Mart’a rastlamaktadır. Miladi olarak 21 mart, Rumi takvime göre de 9 Marta karşılık gelmektedir. Bu nedenle Nevruz bazı Türk toplumlarında Mart dokuzu olarak kutlanır. İlk Türk takvimi olan 12 hayvanlı Türk takviminin başlangıcının 21 Mart’a rastladığı ve Ergenekon’dan çıkışın bir simgesi olarak kutlandığını da belirtmekte yarar vardır. Bu tarih Türklerde Nartukan adıyla yılbaşı olarak kabul edilir.

Bazılarının Nevruz’u Zerdüştlük dinine ve bu dinin kurucusu Zerdüşt’e bağladıkları görülmektedir. Oysa, Zerdüşt’ün kendisi İran asıllı değildir ve o Nevruz bayramını ilk olarak Azerbaycan’da Türkler arasında ortaya koymuştur. Nevruz ritüeli Azerbaycan Türkleri arasında doğup İran’a geçmiştir.

Asya'da Hun Türklerinden Balkanlara kadar Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Azerbaycan, Anadolu ve Balkan Türklerini kapsayan çok geniş bir bölgede; Nevruz, Navrez, Novroz, Ulu Kün, İlkyaz Yortusu, Yeni Gün, Meyram, Yörük Bayramı gibi adlarla, yerel renk ve inançlarla kutlanan Nevruz, her ulusun kendi kültür değerleriyle özdeşleşmiş, özü itibariyle baharın gelişinin kutlandığı ve coşkuyla karşılandığı bir gün olmuştur. Bu gün, farklı lehçe ve şive özellileri nedeniyle kimi zaman; Altay Türkleri’nde: Cılgayak Bayramı, Azerbaycan’da: Novruz, Ergenekon Bayramı, Başkurtlar’da: Ekin Bayramı, Karapapaklar’da: Ergenekon Bayramı, Gagauzlar’da: İlkyaz, Uygurlar’da:Yeni Gün gibi deyişik biçimde adlandırılmıştır.

Köklü gelenekleri ile doğanın ve millî uyanışın birleştirilmesi anlamını taşıyan Nevruz, nesiller arası iletişimin en güzel örneğidir. Kutlama........

© Yeniçağ