Anadolu’da yerel dergi yayıncılığı, Osmanlı’nın son dönemlerinden itibaren İstanbul dışındaki illerde kültürel, edebi ve siyasi hayatı canlandırmıştır. Yüzlerce yerel dergi çıkmış olsa da, aralarında öne çıkan bazı tarihi ve uzun soluklu örnekler bulunmaktadır.

Halkın duygu, düşünce ve bilgisini yükseltmek, halkı milli ülkü çevresinde toplamak; özellikle gençliği bilimsel, sosyal faaliyete alıştırıp hazırlamak, ulusu bilinçli, birbirini anlayan, birbirini seven bir topluluk haline getirmek için Mustafa Kemal Atatürk’ün emri ile 19 Şubat 1932’de kurulan ve 1932-1951 yılları arasında faaliyet gösteren Halkevleri, yurt genelinde kültür, sanat ve eğitim politikasını yaymak amacıyla yüzden fazla süreli yayın çıkarmıştır.

Folklor alanında faaliyet gösteren dergiler içerisinde özellikle halkevleri dergileri, mahalli kültüre ait değerleri öne çıkaran sayısız yayım yapmış ve folklor konuları bu dergilerde geniş yer tutmuştur. Bunların en bilineni Ankara Halkevi'nin çıkardığı genel merkez yayın organı “Ülkü” dergisidir.

Bu yayınlar, kırsal kesimdeki gelenekleri, geleneksel kutlamaları, halk inançlarına ait uygulama ve ritüelleri, toplumsal uygulamaları, dil özelliklerini ve sözlü edebiyat ürünlerini belgelemiştir.

Halkevlerinin çıkardığı dergiler, sadece kültürel içeriği yaymakla kalmamış, aynı zamanda farklı bölgelere ait halk kültürünü ortaya koyan zengin bir folklor arşivi oluşturulmasına da hizmet etmiştir. Bu dergilerde yayımlanan metinler, yerel ağız özelliklerini, geleneksel yaşam biçimlerini ve anonim halk edebiyatı ürünlerini bugüne taşıyarak gelecek nesiller için paha biçilmez birer kaynak niteliği kazanmıştır

Halkevleri tarafından Anadolu’nun bazı il ve ilçelerinde çıkarılan: Niğde’de Akpınar, Giresun’da Aksu, Elazığ’da Altan, Edirne’de Ok, Bolu’da Abant, İzmir’de Gediz, Giresun’da Aksu, Afyonkarahisar’da Taşpınar, Eskişehir’de Porsuk, Çorum’da Çorumlu, Burdur’da Ülker, Amasya’da Yeşilırmak, Merzifon’da Taşan, Yozgat’ta Bozok, Çanakkale’de Anafarta, Niksar’da Ülker, Kastamonu’da Ilgaz, Artvin’de Çoruh gibi dergiler de yerel dergilerin en iyi örnekleridir. Çünkü bu yerel dergiler çıkarıldıkları yörenin dil, kültür, gelenek, görenek vb unsurlarını tanıtma çabası gösterdiklerinden halk kültürünü aktarımı açısından çok önemlidir.

19 Şubat 1939’da Urla Halkevi tarafından 2 sayı yayınlanan ‘Ocak’, kısa ömürlü bir halkevi dergisi........

© Yeniçağ