menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Osmanlı’yı okudular, fakat Osmanlı’yı anladılar mı?

50 0
24.09.2026

Ortadoğu’yu anlamak isteyen büyük güçlerin önünde yaklaşık beş asırlık devasa bir tarih laboratuvarı vardır: Osmanlı Devleti.

Bugün Amerika başta olmak üzere Batılı büyük güçler, Ortadoğu’da milyarlarca dolar harcıyor; askerî üsler kuruyor, istihbarat örgütlerini çalıştırıyor, rejimlerle pazarlık ediyor, bir grubu diğerine karşı destekliyor. Buna rağmen bölgede kalıcı bir düzen kurmakta zorlanıyorlar.

Burada sorulması gereken soru şudur:

Osmanlı, böylesine karmaşık bir coğrafyayı yüzyıllarca nasıl yönetti?

Arap’ın, Kürt’ün, Türkmen’in, Sünni’nin, Şii’nin, Alevi’nin, Hristiyan’ın, Yahudi’nin ve daha birçok topluluğun yaşadığı geniş bir coğrafyada aynı devlet otoritesi nasıl devam ettirilebildi?

Batılı stratejistlerin Osmanlı tecrübesini incelememiş olmaları düşünülemez. Henry Kissinger’ın eserlerinde dahi Osmanlı düzeni ve onun dünya sistemi içerisindeki yeri önemli bir tarihsel örnek olarak ele alınmaktadır.

Fakat burada çok önemli bir fark vardır.

Osmanlı’nın idare anlayışı ile modern emperyalizmin “böl, dengele ve yönet” anlayışını birbirine karıştırmamak gerekir.

Osmanlı her yerde aynı idare modelini uygulamadı. Merkezden yönettiği yerler oldu, yerel unsurlarla yönettiği bölgeler oldu. Eyaletler, sancaklar, kazalar, aşiretler, cemaatler ve yerel güç merkezleri arasında farklı dengeler kurdu. Devletin temel meselesi her farklılığı ayrı bir devlete dönüştürmek değil, farklılıkları aynı siyasi çatının altında tutabilmekti.

Bugünün küresel güçlerinin yaptığı ise bunun tersine........

© Yeniçağ