Her aklına esen İHA uçurabilir mi?

Teknoloji baş döndürücü bir hızla ilerliyor. Her konuda yeni cihazlar, aletler ve makinelerle tanışıyoruz. Kısaca İHA dediğimiz İnsansız Hava Araçları da bunlardan. Amatör veya profesyonel kim kullanırsa kullansın tabi olduğu kurallar var. İşte bunları Dikici Hukuk Bürosu’ndan Av. Neda Şentürk Alper’e sorduk.

Türkiye’de insansız hava aracı (“İHA”) kullanımını düzenleyen temel hukuki dayanak nedir? Mevzuatta yakın zamanda nasıl bir değişim yaşandı?

Türkiye’de havacılığın ana omurgasını 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu oluşturuyor. Ancak İHA’ların tescilinden, pilot lisanslarına, uçuş izinlerinden teknik kriterlere kadar olan özel düzenlemelere SHGM’nin yayımladığı İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı’nda (SHT-İHA) yer veriliyor. 30 Temmuz 2026 tarihinde yayımlanan yeni SHT-İHA ile eski yapı kapsamlı şekilde yenilendi; süreçler dijitalleşti ve otonom uçuşlar gibi yeni teknolojilere uyumlu hale getirildi.

Hukuki açıdan tam olarak neye "İHA" diyoruz?

SHT-İHA tanımlarına göre; üzerinde pilot bulunmayan, başka bir noktadan uzaktan kumanda edilen veya önceden programlanarak otonom şekilde işletilen hava araçları İHA kabul ediliyor.

Eskiden İHA’lar ağırlıklarına göre sınıflandırılıyordu. Yeni sistemde bu kategori mantığı değişti mi?

Evet, önemli bir yaklaşım değişikliği oldu. Eskiden 500 gram ile 150 kilogram ve üzeri araçlar İHA0, İHA1, İHA2 ve İHA3 olarak sadece kalkış ağırlığına göre ayrılıyordu. Yeni düzenlemede ağırlık teknik ve tescil açısından önemini korusa da operasyonel yetkilendirmede odak noktası pilotun yetkinliği oldu. Yeni sistemde, P0 (amatör), P1 (ticari) ve P2 (ileri seviye) olmak üzere üç temel pilot yetkilendirme seviyesi bulunuyor.

Her İHA sahibi aracını kaydettirmek zorunda mı? Oyuncak İHA’lar da buna dahil mi?

SHGM bünyesindeki merkezi kayıt sistemi üzerinden tescil ve kimliklendirme işlemleri devam ediyor. Yeni dönemde uzaktan tanımlama (remote identification) ve coğrafi sınırlama (geofencing) gibi güvenlik teknolojileri zorunlu hale getirildi. Ancak belirli teknik kriterleri karşılayan oyuncak niteliğindeki basit İHA’lar bu kayıt ve lisanslama yükümlülüklerinden muaf tutuluyor.

Uçuştan önce izin alma sürecinde nasıl bir kolaylık sağlandı?

Bürokrasiyi azaltan ciddi bir sadeleşmeye gidildi. Eski sistemdeki karmaşık bölge ayrımları ve günler öncesinden başvuru yapma zorunluluğu yerine dijital altyapı getirildi. Artık "yeşil bölge" olarak tanımlanan alanlarda uçuş yapmak için ayrıca uçuş izni almak gerekmiyor. Diğer bölgelerdeki bildirim ve izinler ise SHGM'nin İnsansız Hava Aracı Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS) üzerinden anlık ve merkezi olarak yönetiliyor. Ayrıca her uçuş için ayrı risk değerlendirmesi yapma şartı da kaldırıldı.

İHA ile yapılan çekimlerde Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve özel hayatın gizliliği bakımından nelere dikkat edilmeli?

İHA’lar gelişmiş kameralar ve sensörler taşıdığı için sadece havacılık hukukunu değil, kişisel verilerin korunması ve ceza hukukunu da doğrudan ilgilendiriyor. Uçuş izni alınmış bir bölgede dahi olunsa, kişilerin rızası olmaksızın evlerinin, özel mülklerinin veya........

© YeniBirlik