Anahtar Kelimeler – Turist

Turizm, yeni bir kavramdır, dolayısıyla turist de. Sanayi Devrimi sonrası oluşan sosyolojik, siyâsî, coğrâfî şartlar, proletarya gibi yeni bir toplumsal sınıf ortaya çıkarırken, turist gibi bir insan tipini de ortaya çıkarmıştır. Daha öncesinde seyyah, gezgin veya kâşif gibi sıfatlarla uzun mesâfeli hareket eden insanların yerini artık keşfedilmiş, ulaşımı kolaylaştırılmış yerlere giden insan tipi olarak turistler almıştır. Ama hâlâ ne Evliya Çelebi, ne İbn Battuta ne de Marko Polo’nun yerini alacak, bu isimlerin eserlerine denk eserler ortaya koyacak bir “turist” çıkmamıştır. Hem ülkemizde hem de dünyâda oldukça popüler olan gezi programları da çekim yapılan bölgeye para bırakacak insan çekme önceliğiyle yapılmakta ve bu programlara genellikle turizm ya da seyahat şirketleri sponsor olmaktadır.

Seyahat etmenin bu kadar kolaylaştığı günümüz şartlarında yeni bir Evliya Çelebi’nin çıkmamasının sebepleri vardır. İşte bu sebepler “turist” kelimesini bir anahtar kelime yapmaktadır.

Turistler gidip gezdikleri yere paradan başka bir şey bırakmaz, çünkü yiyip içerler ve alışveriş yaparlar. İbn Arabî Endülüs’ten Şam’a geldiğinde, Mevlânâ Belh’ten Konya’ya geldiğinde berâberlerinde kalıcı birikimlerini getirmişlerdir. Dolayısıyla bu birikimlerini geldikleri yere getirmiş ve kalıcı olarak bırakmışlardır. Antropolojik tâbirler ifâde etmek gerekirse, bu seyahatleriyle birlikte bir kültürleşme süreci oluşturmuşlardır.

Ne yerli turistler ne de yabancı turistler, ne ülke içinde ne de ülke dışında bir kültürleşme sürecini başlatırlar. Turistler, gidip gezdikleri ve alışveriş yaptıkları yerin insan değildir ve olmazlar. Tâtil için kaldıkları süre ne kadar uzun olursa olsun, bu tecrübe her yıl tekrarlanmadığı sürece, o yerin sosyal ve kültürel özelliklerine nüfuz edemezler; yüzeysel kalırlar.

Turistler, simgesel eşya veya mimârî eserlerle ilgilenirler. Simgesel eşyâlar hediyelik eşya alırlar. Bölgenin mutfağıyla ilgili tek seferlik lezzet tecrübeleri yaparlar; yerler, içerler. Ama yiyip içtikleri şeylerin nasıl bir süreçten geçip hazırlandığını bilmezler, ilgilenmezler de. Mesela Kars’a gidince Kars kaşarı alırlar ama o kaşarın sütünü veren ineğin nasıl otladığını, peynirin kaç aylık süreçle yenecek hâle geldiğini önemsemezler.

Turistlerin çoğu, bir rehber eşliğinde ve kafile olarak gezdikleri için,........

© YeniBirlik