Bir Alman ruhu var.

Bir Fransız ruhu, İngiliz ruhu, Çin ruhu, Rus ruhu da var.

Peki, bir “Türk ruhu”ndan söz edilebilir mi?

Edilemez; çünkü “Türk ruhu” ifadesi, ırk çağrışımı fazla olan bir ifade. Irkı aşan ama ırkı da kuşatan bir kavrayışa ihtiyacımız var.

Bir “Türk ruhu” yok maalesef; ama adalet, hakkaniyet ve merhamet sütunları üzerinde yükselen ve yeniden keşfedilmeyi bekleyen bir “Osmanlı ruhu” var. Bunu daha önce yazmıştım. Sadece değinmiş olayım burada.

RUH NE ZAMAN YEŞERİR?

Ruh, ırkı aşan bir yolculuğun eseridir.

Bir yerde ruhtan söz edebilmek için, uğruna çilesi çekilen ve bedeli ödenen bir iddianın, bir rüyanın, bir hayalin olması şarttır. Ruh, inanmakla ve inandığına adanmakla gerçekleşir, ete kemiğe bürünür.

Tıpkı hakikat gibi.

Hakikat herkese lûtfedilmez. Hak edene lûtfedilir. Hakikati hak etmek için, çilesini çekmek ve bedelini ödemek gerekir. Çilesi çekilmeden ve bedeli ödenmeden elde edilen hakikat kolay elde edildiği için hem kolay elden gider hem de sahibini perişan eder. Yarım doktorun candan etmesi gibi.

Hakikat, bir şeyin özüne, bütününe, künhüne vâkıf olmakla, vukûfiyet kesbetmekle gün ışığına çıkar, insanın hayatını inşa eder, yolunu aydınlatır, ışık olur.

Hakikatsiz bir dünya kurulamaz. Hakikatin olmadığı yerde, sahte, hükmünü icra eder. O yüzden hakikatsiz kurulan bir dünyada yaşanamaz. Yaşanamaz çünkü hakikatsiz bir dünya adı üstünde hamdır, sahtedir, yapaydır, temelsizdir. O yüzden çok kolay çöker ve insanı perişan eder.

Ruh, hakikate sahip toplumların hem eseridir hem de eserinin esin ve besin kaynağı.

Unutmayalım: Tarih, ruh atılımlarının eseridir. Tarihsiz toplumlarsa, anlaşılamayan, aşılamayan ve yük olan bugünün esiri.

MODERNİTENİN HAZIMSIZLIĞI VE RUHSUZLUĞU

Modern toplumlarda ruh hayattan kovulmuştur. Araçlar amaçları yok etmiştir. İnsan araçların kölesine dönüşmüştür. Horkheimer’dan esinle ve besinle söylemek gerekirse, çağdaş insan, araçsal aklın yol........

© Yeni Şafak